Bint
Home Artikelen Tools Woordenboek Bronnen Over ons Veelgestelde vragen Contact

BREEAM

Duurzaamheid en Milieu B
Terug naar woordenboek

Definitie

BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) is een wereldwijd erkende beoordelingsmethode en certificeringssysteem voor de duurzaamheidsprestatie van gebouwen, gebieden en projecten in de gebouwde omgeving.

Omschrijving

BREEAM, dat is pas echt kijken naar een gebouw. Meer dan een energielabel, veel meer. Dit beoordelingssysteem, oorspronkelijk uit het Verenigd Koninkrijk van het Building Research Establishment (BRE), heeft zijn weg gevonden naar ruim 80 landen. In Nederland, een eigen aanpak: de Dutch Green Building Council (DGBC) beheert en verfijnt het tot BREEAM-NL, specifiek voor onze bouwsector. Het is een integrale blik op duurzaamheid, die verder reikt dan puur energieverbruik. Denk aan diverse keurmerken, want een nieuwbouwproject vraagt immers een andere benadering dan een bestaand pand. Er is BREEAM-NL Nieuwbouw en Renovatie, voor wie iets compleet nieuws opzet of een grondige verbouwing plant; BREEAM-NL In-Use voor het beheer van bestaande gebouwen; zelfs voor sloop en demontage, en gebiedsontwikkeling zijn er varianten. Opdrachtgevers verkrijgen zo niet alleen een helder inzicht in de duurzaamheidsprestatie van hun project, maar krijgen ook handvatten om deze meetbaar te maken en te optimaliseren. Essentieel, zeker met de huidige eisen.

Werking in de praktijk

Een BREEAM-certificering, dat is geen simpel vinkje zetten. Het proces omvat een gestructureerde beoordeling van de duurzaamheidsprestatie, waarbij diverse fasen worden doorlopen. Typisch start dit met de selectie van het meest passende BREEAM-NL schema; een nieuwbouwproject vraagt immers een andere aanpak dan het in gebruik zijnde gebouw. De scope van de beoordeling wordt dan vastgelegd, wat de kaders bepaalt voor de verdere uitvoering. Daarna volgt de fase van gegevensverzameling. Hierin wordt bewijsmateriaal geëvalueerd en gedocumenteerd, dit alles getoetst aan de specifieke eisen binnen de verschillende duurzaamheidscategorieën. Denk hierbij aan thema's als energieverbruik, watermanagement, materiaalkeuze, de ecologische impact van het terrein en de gezondheid en welzijn van de gebruikers. Een gecertificeerde BREEAM-Expert begeleidt het projectteam, zorgt voor interpretatie van de criteria, het organiseren van de benodigde documentatie. De verzamelde informatie en de prestaties van het project worden vervolgens geaudit. Een onafhankelijke instantie, in Nederland de Dutch Green Building Council, controleert de volledigheid en juistheid van het ingediende dossier. Deze validatie is cruciaal. Pas na goedkeuring van de audit resultaten, wat de objectiviteit waarborgt, wordt een officieel BREEAM-certificaat uitgereikt, met een classificatie die de duurzaamheidsprestatie van het project kwantificeert. Zo simpel is dat.

Typen en varianten

Meer dan een enkel keurmerk, BREEAM is een hele familie van standaarden. De internationale methodiek, ontwikkeld door het BRE, kent wereldwijd diverse adaptaties; de Nederlandse tak, BREEAM-NL, is voor de bouwpraktijk hier de meest relevante. BREEAM-NL kent zijn eigen specifieke smaken, elk met een focus die past bij de levensfase of aard van een project. Het is geen kwestie van 'één maat past iedereen', absoluut niet, want een gebouw is geen gebouw, en een project is geen project.

Zo heb je BREEAM-NL Nieuwbouw en Renovatie, speciaal ontworpen voor projecten die vanaf de tekentafel ontstaan of voor ingrijpende verbouwingen die bijna gelijk staan aan een complete transformatie. Hier wordt de lat gelegd voor de toekomstige prestaties. Dan is er BREEAM-NL In-Use, dit schema, dat is voor bestaande gebouwen die al volop in gebruik zijn. De focus verschuift dan naar het daadwerkelijke beheer en de operationele prestaties: energieverbruik onder de loep, waterbeheer, afvalstromen; hoe presteert het gebouw écht in de praktijk? Het is een doorlopend proces, een momentopname is het zeker niet. Voor de levenscyclusbenadering tot aan het einde, is er BREEAM-NL Sloop en Demontage. Hier gaat het om duurzame sloopmethoden en het maximale hergebruik van materialen, een cruciale stap richting een circulaire economie door de impact te minimaliseren als een gebouw zijn functie heeft verloren. En dan, de schaalvergroting: BREEAM-NL Gebiedsontwikkeling. Hier gaat het niet enkel om een gebouw, maar om de integrale duurzaamheid van een heel gebied, van een nieuwe woonwijk tot een bedrijventerrein, inclusief infrastructuur, groen en sociale aspecten. Elke variant bedient een unieke behoefte binnen de brede scope van duurzaam bouwen.

Voorbeelden

In de praktijk kom je BREEAM op diverse manieren tegen. Stel, een projectontwikkelaar plant een nieuw kantoorgebouw in Amsterdam. Vanaf de eerste schetsen wordt al rekening gehouden met daglichttoetreding, energiezuinige installaties en hergebruik van regenwater, want het doel is een BREEAM-NL Nieuwbouw en Renovatie Excellent certificaat. Elk ontwerpdetail wordt tegen het licht gehouden, elk materiaal gekozen met het oog op duurzaamheidsscores; dit bepaalt de aanbesteding, de bouw, alles. Het is een leidraad, geen bijzaak.

Een heel ander scenario: een bestaand distributiecentrum draait al twintig jaar. De eigenaar wil de operationele duurzaamheid verbeteren, én bewijzen. Hier wordt dan BREEAM-NL In-Use toegepast. Er wordt gekeken naar het werkelijke energie- en waterverbruik, hoe afvalstromen worden gescheiden, het binnenklimaat voor de medewerkers. De gebouwbeheerder krijgt concrete handvatten om de prestaties te monitoren en verder te optimaliseren, want een Good of Very Good certificaat is mooi, maar verbeteren kan altijd.

En dan, de afbraakfase. Een oude fabriekshal in Tilburg moet plaatsmaken voor woningbouw. Voorheen ging veel materiaal ongesorteerd de container in. Nu, met BREEAM-NL Sloop en Demontage, wordt nauwkeurig gekeken hoe zoveel mogelijk beton, staal en hout gescheiden en hoogwaardig hergebruikt kan worden. Dit betekent een ander sloopbedrijf, een andere aanpak, alles gericht op minimale milieubelasting. Waar eindigt het? Waar nieuwe materialen beginnen.

Ook grootschalige projecten, zoals de transformatie van een voormalig industriegebied tot een levendige woon-werklocatie nabij Utrecht, worden door BREEAM-NL Gebiedsontwikkeling gestuurd. Dit omvat de aanleg van groene zones, duurzame infrastructuur, collectieve energievoorzieningen en zelfs de stimulering van langzaam verkeer. Het gaat niet om één gebouw, maar om de synergie van alles wat daar komt, wat er al staat, hoe het ademt. Een integrale benadering, essentieel.

Wetten en regelgeving

Hoewel BREEAM een vrijwillig certificeringssysteem is, staat het niet los van nationale wet- en regelgeving; het reikt er vaak juist verder dan. De basis voor elk bouwproject in Nederland wordt gevormd door het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL), voorheen het Bouwbesluit. Dit BBL stelt minimum eisen aan aspecten als energieprestatie, veiligheid en gezondheid in gebouwen. Denk aan de BENG-eisen (Bijna Energie Neutrale Gebouwen), die wettelijk verplichten dat een nieuw gebouw een bepaalde minimale energiezuinigheid heeft. BREEAM-NL stimuleert projecten om deze wettelijke ondergrens ruimschoots te overtreffen, door middel van hogere standaarden en een bredere benadering van duurzaamheid.

Met de introductie van de Omgevingswet is het integrale kader voor de fysieke leefomgeving nog verder aangescherpt. Deze wet bundelt regels voor bouwen, milieu, ruimtelijke ordening en natuur, en beoogt een duurzame ontwikkeling te bevorderen. BREEAM-NL kan binnen dit kader een waardevol instrument zijn. Het biedt projectontwikkelaars en bouwbedrijven een gestructureerde methode om aan te tonen dat hun projecten niet alleen voldoen aan de wettelijke eisen, maar ook bijdragen aan de bredere duurzaamheidsdoelstellingen die de Omgevingswet nastreeft. Dit is geen verplichting, maar een strategische keuze om ambitie te tonen, om verder te gaan dan wat minimaal moet.

Daarnaast zijn er diverse NEN-normen die indirect relevant zijn, met name die betrekking hebben op energieprestatie en milieuprestatie van gebouwen, zoals de NTA 8800 voor de bepaling van de energieprestatie. Deze normen vormen de technische grondslag voor veel berekeningen en beoordelingen binnen de BREEAM-methodiek. BREEAM dwingt op die manier het gebruik van erkende berekeningsmethodieken af, wat zorgt voor een uniforme en vergelijkbare duurzaamheidsprestatiebeoordeling.

Historische context

De geboorte van BREEAM is terug te voeren tot 1990, een periode waarin de urgentie van milieuproblematiek langzaam maar zeker doordrong tot de bouwsector. Het Building Research Establishment (BRE) in het Verenigd Koninkrijk zag de noodzaak om een meetbare standaard te creëren; een methode om de milieuprestatie van gebouwen objectief vast te stellen. Aanvankelijk lag de nadruk sterk op ecologische aspecten zoals energieverbruik, watermanagement en materiaalkeuze, een reactie op de toenemende bewustwording van de impact van bouwactiviteiten op de planeet. De methodiek, de eerste in zijn soort wereldwijd, verschafte ontwikkelaars en eigenaren eindelijk een kader voor duurzaam bouwen, een benchmark, iets concreets om naar te streven buiten de minimale wettelijke vereisten.

De jaren die volgden, zagen een gestage expansie, niet alleen geografisch, maar ook in scope. Waar het begon als een instrument voor nieuwbouw, evolueerde BREEAM tot een omvattende beoordelingsmethode die verschillende levensfasen van een gebouw kon omvatten. De introductie van varianten voor bestaande bouw ('In-Use') en later voor sloop en demontage, illustreerde een groeiend begrip dat duurzaamheid een continu proces is, een cyclus, geen eenmalige prestatie bij oplevering. Daarnaast verbreden de beoordelingscriteria zich van puur milieu naar een bredere definitie van duurzaamheid, inclusief sociale aspecten als gezondheid en welzijn van gebruikers en economische overwegingen. Deze verbreding reflecteerde de algemene verschuiving in duurzaamheidsdenken, weg van enkel 'groen' en richting een holistische benadering. Het mondiale succes vroeg om adaptatie aan specifieke nationale bouwcontexten en wetgeving, wat leidde tot de ontwikkeling van landspecifieke varianten. Deze aanpassingen verzekerden dat de fundamentele duurzaamheidsprincipes van BREEAM effectief konden worden toegepast en erkend binnen diverse markten, zoals uiteindelijk ook in Nederland het geval was.

Gebruikte bronnen

Link gekopieerd!

Meer over duurzaamheid en milieu

Ontdek meer termen en definities gerelateerd aan duurzaamheid en milieu

Meer duurzaamheid en milieu termen Gerelateerde tools