Deurnaald
Definitie
Een profielconstructie voor dubbele deuren die de verticale naad tussen de twee deurbladen afdicht en als aanslag dient voor de sluiting.
Omschrijving
Toepassing en uitvoering in de praktijk
De integratie van een deurnaald begint bij de exacte uitlijning van de twee deurvleugels. In de praktijk wordt de passieve vleugel als basis gebruikt voor de montage. Bij een opbouwprofiel schroeft de vakman de naald direct tegen de kopse zijde, terwijl bij inbouwmodellen eerst een sponning in het hout of metaal wordt gefreesd. Dit freeswerk moet over de volledige hoogte van de deur uiterst nauwkeurig gebeuren. Een afwijking van enkele millimeters resulteert onderin in een klemmende deur of bovenin in een tochtgat. Het profiel fungeert als de mechanische verbinding die de verticale ruimte overbrugt.
- Montage op de passieve vleugel: De deurnaald wordt vastgezet met verzonken schroeven, waarbij het profiel vaak een overstekende lip heeft die als aanslag dient.
- Afstemming met het sluitwerk: In de deurnaald worden uitsparingen aangebracht voor de dagschoot, de nachtschoot en eventuele meerpuntssluitingen van de actieve deur.
- Dichting: Tijdens het sluiten valt de actieve vleugel tegen de rubberen afdichtingsprofielen die in de naald zijn geïntegreerd.
Bij brandwerende of geluidswerende constructies vindt er vaak een extra handeling plaats. Hierbij worden opschuimende strips of specifieke isolatiematerialen in de holle ruimtes van het profiel aangebracht voordat de definitieve bevestiging plaatsvindt. De deurnaald moet zodanig gepositioneerd zijn dat de grendels van de passieve vleugel – vaak kantschuiven genoemd – nog steeds ongehinderd bediend kunnen worden. Het resultaat is een gesloten barrière. Zodra de loopdeur in de vergrendeling valt, worden beide bladen door de naald in één vlak gehouden, wat vervorming door temperatuurverschillen tussen binnen en buiten tegengaat.
Constructieve uitvoeringen: inbouw versus opbouw
Verschijningsvormen en montage
De keuze tussen een inbouw- of opbouwdeurnaald hangt sterk samen met het gewenste esthetische resultaat en de beschikbare ruimte in de sponning. Bij een inbouwdeurnaald wordt het profiel in een gefreesde groef in de kopse kant van de passieve deurvleugel verzonken. Het resultaat? Een nagenoeg vlak deuroppervlak. Minimalistisch. De opbouwdeurnaald is daarentegen direct op de deurbladen zichtbaar en overlapt de naad aan de voorzijde. Dit is vaak de standaard bij renovaties waar freeswerk ongewenst of technisch onmogelijk is. De robuustheid van opbouwprofielen biedt bovendien een extra barrière tegen forcering van buitenaf.
Vormgeving en sluiting
Niet elke naald is rechttoe rechtaan. Een bekende variant is de tongnaald. Hierbij is de vorm van het profiel zodanig ontworpen dat de actieve deur als het ware in een 'tong' van de passieve deur valt. Dit creëert een labyrint-effect. Tocht krijgt geen schijn van kans. Er bestaan ook deurnaalden met een overslagflens, waarbij een metalen lip over het andere deurblad heen valt. Functioneel, maar minder subtiel dan een uitvoering met een vlakke sluiting waarbij beide deuren in één lijn blijven liggen.
Functionele classificaties
Beveiliging en veiligheid
Deurnaaldsystemen worden vaak geclassificeerd op basis van hun prestaties onder extreme omstandigheden. Inbraakwerende deurnaalden vormen een categorie apart. Deze zijn verzwaard en vaak voorzien van een geïntegreerde meerpuntssluiting of specifieke anti-flipperstrips die het ongeoorloofd openen van de dagschoot bemoeilijken. Staal of dikwandig aluminium. Ze moeten voldoen aan specifieke weerstandsklassen zoals SKG of het Politiekeurmerk Veilig Wonen.
- Brandwerende naald: Voorzien van opschuimende strips (bijvoorbeeld op basis van grafiet) die bij hitte uitzetten en de naad luchtdicht verzegelen.
- Geluidsisolerende varianten: Uitgerust met dubbele of zelfs drievoudige rubberprofielen om decibels te smoren.
- Rookwerende naald: Cruciaal voor vluchtwegen, waarbij de nadruk ligt op de koude en warme rookdichtheid (Sa en S200 normering).
Bediening en mechanisme
Een essentieel onderscheid zit in de manier waarop de passieve vleugel wordt vergrendeld. Bij handbediende deurnaalden moet de gebruiker zelf de kantschuiven boven- en onderaan de deur omzetten. Soms onhandig. Systeemdeurnaalden lossen dit op. Deze varianten hebben een geïntegreerd mechanisme waarbij de grendels automatisch meebewegen met de sluiting van de actieve deur of bediend worden via een centrale kruk op de naald zelf. Dit verhoogt niet alleen het gebruiksgemak, maar garandeert ook dat de passieve vleugel daadwerkelijk vergrendeld is wanneer de loopdeur dichtgaat. Vooral in de utiliteitsbouw, waar snelheid en veiligheid hand in hand gaan, is dit de norm. Vaak uitgevoerd in geanodiseerd aluminium, maar voor specifieke monumentale toepassingen bestaan er ook houten varianten die de historische uitstraling behouden terwijl ze modern comfort bieden.
Praktijksituaties en toepassingen
Stel u een monumentaal winkelpand voor met hoge, dubbele houten deuren. De tocht gierde vroeger door de kieren, waardoor de energierekening onnodig opliep. Hier biedt een opbouw-deurnaald uitkomst. Zonder het historische hout te verzwakken door zwaar freeswerk, wordt het profiel op de passieve vleugel gemonteerd. De slanke aluminium strip valt nauwelijks op, maar de borstels in de naald houden de koude wind effectief buiten de verkoopruimte.
In een modern appartementencomplex zien we een andere situatie. De deuren naar de parkeergarage moeten zowel brandwerend als inbraakwerend zijn. Hier wordt een zware inbouwdeurnaald toegepast. In de sponning van de passieve deur is een robuust stalen profiel verzonken. Zodra de actieve deur sluit, grijpen de haken van de meerpuntssluiting direct in de deurnaald. Aan de binnenzijde van het profiel zitten opschuimende strips. Bij brand zetten deze uit en dichten de naad hermetisch af tegen rook en vlammen. Veiligheid door onzichtbare techniek.
Ook in de utiliteitsbouw, zoals een ziekenhuisgang, is de deurnaald onmisbaar. Dubbele zwaaideuren worden constant gebruikt door bedden en karren. Een systeemdeurnaald met een geïntegreerd mechanisme zorgt ervoor dat de passieve vleugel automatisch vergrendelt zodra de actieve deur dichtvalt. Geen gedoe met handmatige kantschuiven onderin de deur. De deurnaald fungeert hier als de ruggengraat van de sluiting. Stabiel. Functioneel. Altijd dicht.
Normering en wettelijk kader
Regelgeving dicteert de noodzaak. Waar twee deurbladen samenkomen, ontstaat een potentieel lek in de compartimentering van een gebouw. Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) schrijft voor dat constructieonderdelen moeten voldoen aan specifieke eisen voor branddoorslag en rookdoorgang, waarbij de deurnaald vaak de enige methode is om de vereiste dertig of zestig minuten brandwerendheid conform NEN 6069 te realiseren. Een kier is fataal voor de certificering. Testrapporten van geaccrediteerde instituten zijn hierbij leidend; een deurnaald mag niet zomaar op een willekeurige brandwerende deur worden geschroefd zonder dat deze combinatie als systeem is beproefd volgens NEN-EN 1634-1.
Bij rookwerendheid draait het om de NEN 6075. Deurnaaldsystemen moeten hierbij specifiek getest zijn op de Sa- (koude rook) of S200-classificatie (warme rook), afhankelijk van de functie van de vluchtweg en de fysieke locatie in het pand. Inbraakpreventie is vastgelegd in de NEN 5096. Voor het verkrijgen van het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW) is een deurnaald met minimaal SKG-certificering op dubbele houten deuren nagenoeg onvermijdelijk om de vereiste weerstandsklasse 2 te halen. Normen bepalen de detaillering. Zonder correcte naald voldoet de gevel simpelweg niet aan het bouwbesluit.
Historische ontwikkeling en oorsprong
De oorsprong van de deurnaald ligt in de traditionele houtbouw. Vroeger was het simpel; een houten 'tong' op de passieve deurvleugel volstond. De timmerman schaafde dit profiel handmatig uit massief hout zodat het precies in de sponning van de loopdeur viel. Deze klassieke tongnaald diende puur als aanslag en om de ergste tocht buiten te houden. Ambachtelijk, maar technisch beperkt. Met de opkomst van grotere utiliteitsgebouwen in de twintigste eeuw bleek deze houten oplossing onvoldoende voor de toenemende eisen op het gebied van veiligheid.
De industriële revolutie bracht staal. Later volgde aluminium. De overgang van hout naar metaal markeerde een kantelpunt in de ontwikkeling van de deurnaald. In de jaren zeventig en tachtig zorgde de invoering van strikte brandveiligheidsnormen en inbraakwerendheidsklassen voor een technische versnelling. Fabrikanten begonnen complexe extrusieprofielen te ontwikkelen. Hierin konden voor het eerst rubberen afdichtingsstrips en later opschuimende materialen voor brandvertraging worden verwerkt. De deurnaald transformeerde van een eenvoudige afwerklat naar een geavanceerd bouwkundig systeem. Tegenwoordig is het een integraal onderdeel van de geveltechniek, waarbij mechanische innovaties zoals automatische vergrendelingen de standaard zijn geworden.
Meer over bouwkundige onderdelen en toebehoren
Ontdek meer termen en definities gerelateerd aan bouwkundige onderdelen en toebehoren
