Dopp-folie
Definitie
Een drukvaste, geprofileerde kunststof folie van hoge dichtheid polyetheen (HDPE) met een noppenstructuur, ingezet voor funderingsbescherming, drainage en als alternatieve werkvloer.
Omschrijving
Verwerking in de praktijk
De applicatie start bij een vlakke ondergrond. Men rolt de zwarte banen simpelweg uit over de bodem of langs de wand. Bij verticale montage tegen een fundering of kelderwand wijzen de noppen meestal naar de constructie toe; zo ontstaat de noodzakelijke ventilatieruimte tussen het beton en de vochtige grond. De banen moeten elkaar altijd ruim overlappen. Meestal een centimeter of twintig. Soms wordt de naad extra afgedicht met butylband, maar dat hangt sterk af van de specifieke drainage-eisen. Mechanische fixatie aan de bovenrand is standaard. Dit voorkomt effectief dat de folie wegzakt tijdens het handmatig of mechanisch aanvullen van de bouwput.
Bij horizontale toepassing als vervanger van een traditionele werkvloer van mager beton, ligt de folie direct op het aangetrilde zandbed. De vlechters kunnen direct aan de slag. Zij plaatsen de wapeningskorven op afstandshouders bovenop de noppenstructuur. Tijdens het storten van de betonmortel fungeert de folie als een ondoordringbare scheidingslaag. Het voorkomt dat kostbaar aanmaakwater uit het mengsel in de dorstige bodem trekt. Een stabiele ondergrond blijft gewaarborgd. De druksterkte van de noppen zorgt ervoor dat de folie niet bezwijkt onder het gewicht van de wapening en de uitvoerende bouwvakkers.
Functionele varianten en combinaties
Geocomposieten en drainagebanen
Niet elke rol zwart kunststof is identiek aan de andere. In de civiele techniek en bij complexe kelderbouw wordt vaak een variant gebruikt die is gecacheerd met een filtervlies. Dit geotextiel zit vast aan de noppen. Het vlies filtert het water en voorkomt dat fijne gronddeeltjes de spouw tussen de noppen verstoppen. Slibvrij blijven is cruciaal voor de drainagecapaciteit op lange termijn. Zonder dit vlies fungeert de folie enkel als beschermingslaag of werkvloer, maar met het vlies spreken we over een volwaardig drainagesysteem.
Variaties in nophoogte en druksterkte
De standaard 8 millimeter nop is de meest geziene gast op de bouwplaats. Toch vraagt extreme waterdruk om grover geschut. Er bestaan varianten met noppen van 20 millimeter of zelfs hoger. Deze worden ingezet in de tunnelbouw of bij diepgelegen parkeerkelders waar de afvoercapaciteit simpelweg groter moet zijn. De druksterkte varieert eveneens aanzienlijk. Sommige folies zijn specifiek ontworpen om de enorme last van een zware gewapende betonplaat te dragen zonder dat de noppen platgedrukt worden; een cruciale eigenschap wanneer de folie als verloren bekisting of alternatieve werkvloer dient.
Afwerking voor binnengebruik
Er is ook een type dat specifiek voor de binnenzijde van vochtige kelders bedoeld is. Deze platen zijn soms voorzien van een pleisterdrager in de vorm van een kunststof net. Hierdoor kan men direct over de folie heen stucen. Het creëert een droge binnenwand terwijl het vocht aan de achterzijde naar een verzamelpunt kan trekken. Het verschil met de standaard buitenfolie zit hem hier puur in de hechtingseigenschappen voor de afwerking.
Begripsverwarring en naamgeving
In de volksmond wordt Dopp-folie vaak noppenfolie genoemd. Dat zorgt voor verwarring. De dunne, transparante noppenfolie die men gebruikt om breekbare vazen in te pakken? Dat is iets totaal anders. Bouwkundige Dopp-folie is stug, vaak zwart van kleur en gemaakt van HDPE, terwijl verpakkingsfolie van LDPE is en geen enkele structurele waarde heeft in een fundering. Ook de term 'funderingsbescherming' wordt soms als synoniem gebruikt, hoewel dit ook kan slaan op bitumineuze coatings of isolatieplaten. In technische bestekken kom je ook de term 'noppenbaan' tegen. Het gaat dan vrijwel altijd om hetzelfde product, mits de technische specificaties zoals de druksterkte en het gewicht per vierkante meter overeenstemmen met de constructieve eisen.
Dopp-folie in de praktijk
Stel je een pas gegraven bouwput voor. De ondergrond is onregelmatig en vochtig. In plaats van een tijdrovende werkvloer van mager beton te storten, kiest de aannemer voor snelheid. De zwarte banen worden direct over het zandbed uitgerold. De wapeningsvlechters kunnen vrijwel direct aan de slag; hun voeten blijven schoon en de ijzeren staven liggen stabiel op de noppenstructuur. Geen droogtijd. Geen gedoe met betonmixers voor een tijdelijke vloer.
Een ander scenario speelt zich af bij een kelderwand. De folie fungeert hier als een schild. Terwijl de kraanmachinist de bouwput weer vult met grond, beschermt de HDPE-laag de kwetsbare waterdichte coating op de betonwand tegen scherpe stenen en puin in de aanvulgrond. De noppen wijzen hierbij naar de muur. Zo ontstaat er een minuscule luchtlaag die condensatie afvoert naar het drainagepunt onderaan de fundering. De wand blijft droog, de kelder gezond.
In de renovatiesector zie je de folie terug bij de aanpak van hardnekkig vocht. In een oude, klamme kelder wordt de folie tegen de binnenzijde van de wanden gespijkerd. Een variant met een opgelast kunststof netje maakt het mogelijk om de wand direct te bepleisteren. De stukadoor kan meteen over de noppen heen. Het vocht blijft achter de folie gevangen en wordt gecontroleerd afgevoerd. De bewoner ziet enkel een strakke, droge wand.
Normering en voorschriften
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) stelt de harde kaders voor de waterdichtheid van de gebouwschil. Kelders en funderingen moeten simpelweg droog blijven. Dopp-folie is hierbij een technisch hulpmiddel om aan die prestatie-eisen te voldoen. De folie zelf moet voldoen aan de Europese productnorm NEN-EN 13967. Deze norm gaat over kunststof en rubber banen die als vochtwering in de grond worden ingezet. Het regelt zaken als treksterkte en de weerstand tegen statische belasting. Belangrijk voor de constructeur.
Zonder CE-markering komt een rol de bouwplaats niet op. De fabrikant stelt hiervoor een Declaration of Performance (DoP) op. In dit document staan de prestaties van de folie zwart op wit. Wordt de folie gecombineerd met een filtervlies voor drainage? Dan is NEN-EN 13252 van toepassing. Deze norm stelt eisen aan geotextiel in drainagesystemen. Slibvorming voorkomen is het doel. De wetgever eist een deugdelijke constructie; de juiste normering van de folie borgt dat het materiaal niet bezwijkt onder de gronddruk of chemische inwerking uit de bodem. Handhaving controleert hierop. Geen prestatieverklaring betekent vaak dat het werk stil komt te liggen.
Van bitumen naar barrière
Smeren met bitumen en hopen op een goede afloop. Dat was lange tijd de standaard voor kelderafdichting in de woningbouw. De kwetsbaarheid van dergelijke coatings tijdens het aanvullen van de bouwput bleef echter een groot risico; één scherpe steen in de grond betekende vaak een lekkage in de toekomst. De introductie van hogedichtheidpolyetheen (HDPE) in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw veranderde de aanpak fundamenteel. Men zocht een methode die mechanische bescherming bood én een actieve drainagefunctie had. De oplossing lag in de noppenstructuur. Een innovatie die initieert vanuit de behoefte om een gecontroleerde luchtspouw te creëren tussen de constructie en de vochtige ondergrond.
Aanvankelijk werd de folie hoofdzakelijk verticaal toegepast tegen kelderwanden. Al snel ontdekte de praktijk het gemak van horizontale verwerking. De traditionele werkvloer van mager beton — tijdrovend en logistiek lastig — kreeg concurrentie van de rol. Uitrollen, wapening stellen, storten. Een enorme versnelling van het bouwproces. In de jaren negentig volgde de integratie van geocomposieten. Door filtervliezen (geotextielen) op de noppen te lassen, werd voorkomen dat fijne zandfracties de drainageruimte verstikten. Wat begon als een simpele beschermingslaag voor de fundering, ontwikkelde zich zo tot een integraal onderdeel van complexe waterbeheersingssystemen in de civiele techniek en utiliteitsbouw.
Meer over bouwmaterialen en grondstoffen
Ontdek meer termen en definities gerelateerd aan bouwmaterialen en grondstoffen
