Foamglas

De basis van dit isolatiemateriaal ligt bij gerecycled glas en minerale grondstoffen die bij zeer hoge temperaturen worden gesmolten. Door de toevoeging van koolstof schuimt de glasmassa op in een celoven, waarbij miljoenen microscopisch kleine, vacuüm getrokken glascellen ontstaan. Het eindproduct is een stijve isolatieplaat die letterlijk uit glas en stilstaande lucht bestaat. Het is een materiaal van uitersten. Het is vederlicht maar kan enorme lasten dragen zonder te vervormen. Omdat de cellen volledig gesloten zijn, is capillaire werking uitgesloten; vocht krijgt simpelweg geen kans om binnen te dringen. Dit maakt het materiaal uniek in situaties waar andere isolatiematerialen falen door degradatie of vochtophoping.

Installatie in daksystemen

Hete bitumen of een koude kleeflaag. De keuze voor de verwerkingsmethode van cellulair glas hangt nauw samen met de specifieke constructie-eisen. Bij platte daken vindt de installatie veelal plaats volgens de compactdak-methode, waarbij de isolatieplaten volvlakkig in de vloeibare, warme bitumen worden 'gesopt' voordat men ze op de ondergrond plaatst. Door de platen met een schuivende beweging strak tegen elkaar aan te drukken, raakt de voeg volledig verzadigd met bitumen. Dit creëert een massieve, homogene laag. Geen luchtinsluiting en geen risico op onderloop van water bij lekkages elders in de dakbedekking.

Verticale en ondergrondse toepassingen

Voor verticale vlakken zoals kelderwanden of binnengevels prevaleert het gebruik van koude bitumenlijm of specifieke twee-componentenlijmen. Men brengt de kleefstof aan met een getande spaan op zowel de plaat als de ondergrond, waarna de platen stevig tegen de wand worden gedrukt om een luchtdichte verbinding te waarborgen. Mechanische bevestiging is door de stijfheid van het materiaal zelden noodzakelijk, tenzij de specifieke systeemopbouw bij zeer hoge gevels dit vereist. Het op maat maken van de blokken en platen gebeurt op de bouwplaats met een eenvoudige handzaag; het materiaal laat zich vlot bewerken, waarbij het kenmerkende krakende geluid van brekend glas de voortgang markeert.

Belaste constructies

In situaties met extreme statische belasting, zoals bij de fundering van opslagtanks of onder parkeerdekken, worden de platen vaak direct op een dunne egalisatielaag van zand of beton geplaatst. Omdat de cellenstructuur niet comprimeert, vormt de isolatielaag een stabiel fundament voor de verdere afwerkvloer of constructie. De afwerking, of dit nu een bitumineuze dakbaan of een minerale pleisterlaag op een wapeningsnet is, kan doorgaans direct op het oppervlak van de platen worden aangebracht. Een separaat dampscherm is bij een correcte uitvoering van de voegen overbodig, aangezien de glasstructuur zelf de dampdiffusie volledig stopt.

Niet elk blok cellulair glas is identiek; de interne structuur wordt geoptimaliseerd voor specifieke mechanische eisen. In de praktijk wordt onderscheid gemaakt tussen types zoals T4+, S3 en F, waarbij de letter- en cijfercombinaties verwijzen naar de druksterkte en het isolerend vermogen. Er bestaat een direct verband tussen de dichtheid van het glas en de weerstand tegen compressie. Een hogere densiteit betekent meer glaswanden per vierkante millimeter, wat de druksterkte verhoogt maar de thermische geleidbaarheid (lambda-waarde) fractioneel verslechtert.

Type	Druksterkte (kPa)	Typische toepassing
T4+	≥ 600	Standaard daken en gevelisolatie
S3	≥ 900	Licht berijdbare daken en vloeren
F	≥ 1600	Zwaar belaste industriedaken en funderingen

Druksterkte regeert bij de keuze. Voor een gemiddeld plat dak volstaat de T-variant, maar zodra er sprake is van parkeerdaken of funderingsvoeten voor zware machines, verschuift de specificatie naar de S- of F-klasse. Het materiaal vervormt niet. Geen indrukking, ook niet na decennia van constante belasting.

Naast de standaard vlakke platen zijn er varianten ontwikkeld die het installatieproces versnellen of specifieke constructieve problemen oplossen. Een cruciaal voorbeeld is afschotisolatie (Tapered). In plaats van het aanbrengen van een zware laag hellingsbeton, worden de isolatieplaten in de fabriek al onder een exacte hoek gezaagd. Dit reduceert het gewicht op de constructie aanzienlijk. Een complexe puzzel van genummerde blokken vormt op de bouwplaats een naadloos drainagesysteem.

Voor bitumineuze daksystemen zijn er de 'Ready'-platen. Deze zijn in de fabriek reeds voorzien van een laag bitumen aan de bovenzijde, beschermd door een wegbrandfolie of een mineraal vlies. Hierdoor kan de dakbedekking direct, zonder tussenkomst van vloeibare bitumen op de bouwplaats, op de isolatie worden gebrand. Voor leidingwerk in de industrie worden schaaldelen geproduceerd; halfronde segmenten die exact om buizen passen en zo thermische bruggen bij extreem lage of hoge temperaturen voorkomen.

Schuimglasgranulaat. Het zijn geen stijve platen, maar hoekige, grindachtige brokken. Dit is de 'losse' variant van Foamglas. Het wordt vaak toegepast als lichtgewicht ophoogmateriaal in de wegenbouw of als isolerende funderingslaag bij renovaties van monumentale panden waar de bodemgesteldheid geen zware belasting toelaat. Het materiaal combineert de drainagecapaciteit van grind met de thermische eigenschappen van glas. Het laat zich eenvoudig storten en verdichten. Een stabiele laag die capillair passief is; optrekkend vocht wordt effectief gestopt door de gesloten celstructuur van de afzonderlijke korrels.

Verwarring met andere schuimmaterialen zoals EPS (geëxpandeerd polystyreen) of PIR (polyisocyanuraat) is technisch gezien onterecht, maar komt in de terminologie vaak voor. Waar kunststofschuimen organisch zijn en op termijn kunnen krimpen of gassen verliezen, is cellulair glas volledig anorganisch. Het is glas. Het brandt niet, het rookt niet en het smelt niet onder normale brandcondities. In tegenstelling tot glaswol of steenwol, die een open vezelstructuur hebben, is Foamglas volledig dampdicht zonder extra folies. Een dampscherm is ingebouwd in de moleculaire structuur van het product zelf. Een unieke positie in de bouwkolom.

Extreme vriescondities

In een groot distributiecentrum voor diepvriesproducten heersen temperaturen van -25 graden Celsius. De vloerconstructie staat onder constante druk van zware reachtrucks en stellingen. Hier wordt vaak gekozen voor een dikke laag cellulair glas onder de betonvloer. Waarom? Omdat de dampdruk van de relatief warme ondergrond naar de ijskoude ruimte toe gigantisch is. Andere materialen zouden verzadigen met condens en bevriezen, wat leidt tot opvriezen van de vloer. Foamglas blijft droog en behoudt zijn vormvastheid. De vloer blijft vlak. Geen scheuren door ijsvorming.

Dakterrassen met zware belasting

Denk aan een intensief groendak op een modern kantoorcomplex. Grote betonnen plantenbakken, gevuld met verzadigde aarde, oefenen een enorme puntlast uit op de isolatie. Waar zachtere materialen zoals PIR of EPS op termijn zouden indrukken, geeft dit glasproduct geen krimp. De dakbedekking bovenop de isolatie blijft strak liggen. Dit voorkomt plassen en mechanische spanningen op de naden van de waterdichting. Het resultaat is een daksysteem dat decennia meegaat zonder onderhoud aan de isolatielaag.

Restauratie van historische panden

Bij de renovatie van een monumentale kerkvloer kampt men vaak met optrekkend vocht uit de onbeschermde bodem. Het storten van een dikke betonvloer is vaak niet wenselijk of toegestaan. Men brengt dan een laag schuimglasgranulaat aan. De hoekige korrels haken in elkaar en vormen een stabiele, drainerende en isolerende basis. Het grondwater kan niet capillair opstijgen door de gesloten glascellen. De kostbare natuurstenen plavuizen worden vervolgens direct op een zandbed bovenop het granulaat gelegd. De kerkvloer voelt minder koud aan en de luchtvochtigheid in de ruimte daalt aanzienlijk.

Parkeerdaken en hellingbanen

Auto's die optrekken en remmen veroorzaken horizontale schuifkrachten. Bij een parkeerdak boven een winkelcentrum is de isolatie de zwakke schakel in de opbouw. Door de isolatieplaten volvlakkig in de bitumen te kleven, ontstaat er een starre verbinding met de betonconstructie. De isolatie verschuift niet. Het asfalt of de klinkerbestrating erboven blijft stabiel liggen. Zelfs bij intensief gebruik door zware SUV's blijft de thermische schil intact.

De Europese productnorm EN 13167 dicteert de technische specificaties waaraan cellulair glas moet voldoen voor toepassing in de bouw. Zonder CE-markering is verhandeling op de Europese markt uitgesloten. Elke partij isolatie moet vergezeld gaan van een Declaration of Performance (DoP). Hierin staan de essentiële kenmerken zoals warmtegeleidingscoëfficiënt en druksterkte zwart op wit. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) stelt strenge eisen aan de brandveiligheid van bouwdelen. Cellulair glas behaalt Euroklasse A1 volgens EN 13501-1. Onbrandbaar. Geen rook. Geen toxische gassen. Dit is vaak een harde eis voor isolatie in liftschachten, parkeerkelders of vluchtwegen.

Milieuprestatie Gebouwen (MPG) speelt een groeiende rol bij de vergunningverlening. De lange levensduur van dit anorganische materiaal beïnvloedt de levenscyclusanalyse (LCA) positief. Het voldoet aan de eisen voor duurzaam inkopen. Geen schadelijke emissies. Omdat het materiaal chemisch inert is, zijn er geen beperkingen vanuit de REACH-verordening met betrekking tot het vrijkomen van gevaarlijke stoffen tijdens de gebruiksfase. Bij renovaties van monumenten dient men bovendien rekening te houden met specifieke richtlijnen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, waarbij de dampdichtheid van Foamglas vaak wordt gewaardeerd als bescherming voor de historische constructie.

Het begon in de laboratoria van de jaren dertig. Wetenschappers ontdekten bij toeval dat glas kon rijzen als brood. Door koolstofpoeder toe te voegen aan vloeibaar glas bij temperaturen boven de duizend graden, ontstond een explosie van miljoenen gesloten belletjes. Een technische doorbraak. In 1937 bundelden Corning Glass Works en Pittsburgh Plate Glass hun krachten om dit complexe proces te industrialiseren, wat resulteerde in een materiaal dat niet alleen thermisch isoleerde, maar ook bleef drijven en absoluut onbrandbaar bleek. De unieke combinatie van eigenschappen was destijds ongekend binnen de materiaalkunde.

De Tweede Wereldoorlog versnelde de acceptatie van cellulair glas aanzienlijk. De Amerikaanse marine zette het materiaal grootschalig in voor vlotten en reddingsboeien; de extreme drijfkracht en het feit dat de gesloten cellen geen water opnamen, zelfs niet onder zware omstandigheden, boden een tactisch voordeel. Pas na 1945 verschoof de focus naar de civiele sector en de utiliteitsbouw. Architecten zochten naar een oplossing voor de toenemende problemen met vochtretentie en brandgevaar in platte daksystemen. Een starre plaat zonder krimp. De jaren vijftig markeerden de definitieve oversteek naar de Europese bouwmarkt, waar de robuustheid direct werd gewaardeerd in de zware industrie.

Decennialang bleef het basisprincipe van de celoven gelijk, maar de receptuur onderging een metamorfose. Waar men vroeger uitsluitend primaire grondstoffen smolt, bestaat de huidige generatie voor het grootste deel uit gerecycled vlakglas en autoruiten. De evolutie richtte zich bovendien op mechanische specificaties. Door de dichtheid nauwkeurig te sturen, ontstonden varianten die bestand waren tegen de gigantische statische druk van vloeibaargas-tanks. Het materiaal werd dunner maar sterker. Innovaties in de jaren negentig leidden tot de ontwikkeling van afschotplaten en prefab-elementen, waardoor de arbeidsintensieve verwerking op de bouwplaats werd gereduceerd tot een efficiënt montagesysteem.

• https://www.joostdevree.nl/shtmls/isolatie.shtml
• https://www.wvisolatie.be/nl/partners/foamglas
• https://www.isowill.be/nl/partners/foamglas
• https://www.bmt.nl/technische-informatie/technische-verklaring-uitleg/foamglas
• https://www.isolteam.be/nl/isolatiemateriaal/cellenglas-isolatie
• https://www.joostdevree.nl/shtmls/afkortingen_a_g.shtml