Kitband

De werking van kitband berust op fysieke afsluiting zonder de knoeiboel van vloeibare kitspuiten. Op de bouwplaats zie je het vaak als voorgecomprimeerd schuimband dat na montage langzaam uitzet om de voeg volledig op te vullen, een proces dat afhankelijk is van de omgevingstemperatuur. In de winter duurt het uren voordat de voeg dicht zit, terwijl de band in de zomer bijna sneller uitzet dan je kunt plakken. Het materiaal vangt de thermische werking van verschillende bouwdelen op zonder te scheuren of los te laten van de ondergrond. Of het nu gaat om de aansluiting tussen een zwaar betoncasco en een houten kozijn of de overlap van stalen dakplaten, kitband zorgt voor een constante druk die vocht buiten houdt. Het is geen overbodige luxe maar een noodzaak voor het behalen van de gestelde luchtdichtheidseisen in moderne passiefhuizen en BENG-woningen.

De fysieke verwerking van kitband start bij de voorbereiding van de sponning of de aansluitzijde van het bouwelement. Montage geschiedt doorgaans door de band direct vanaf de rol aan te brengen op de constructie. De zelfklevende zijde zorgt voor de initiële positionering op het profiel. Bij kozijnmontage wordt de band rondom het kader geplaatst voordat het element in de sparing wordt gesteld. Het materiaal wordt hierbij niet om hoeken gevouwen; in de hoekpunten wordt de band haaks tegen elkaar gestuwd met een lichte overmaat om luchtkieren in de hoeken te vermijden. Een nauwkeurige afstemming tussen voegbreedte en banddikte is essentieel. Stofvrije ondergrond. Droge condities. Het luistert nauw.

Zodra het bouwdeel is gefixeerd, vult de band de tussenruimte op door expansie of door de druk van het mechanisch vastzetten van de omliggende constructie. De diepte van de sponning dicteert de positionering; de band wordt vaak iets teruggelegd van de zichtzijde om ruimte te bieden voor esthetische afwerkingen. Bij de industriebouw, zoals bij de overlap van sandwichpanelen, wordt de band in de flensverbinding geplaatst waarbij de boutverbinding de noodzakelijke compressie levert voor een waterdichte afsluiting. De uiteindelijke dichting ontstaat pas wanneer de band zijn volledige expansie heeft bereikt en een constante tegendruk uitoefent op de voegwanden. Dit proces resulteert in een permanente barrière die onafhankelijk van kleine thermische zettingen in de gebouwschil blijft functioneren.

Niet elke rol kitband dient hetzelfde doel; de interne structuur en de chemische samenstelling bepalen of een band enkel tocht stopt of ook een barrière vormt tegen drijvende regen. In de dagelijkse bouwpraktijk maken we onderscheid tussen de volgende varianten:

• Voorgecomprimeerd schuimband (Zwelband): Dit is de bekendste variant, in de volksmond vaak 'Compriband' genoemd. Het bestaat uit polyurethaan zachtschuim dat is geïmpregneerd met kunsthars. Na het afrollen zet het materiaal langzaam uit. Het is specifiek ontworpen om toleranties in voegbreedtes op te vangen.
• Butylband: Een niet-uittredende, plastische kitsoort op een drager. Het is extreem kleverig en droogt niet uit. Je ziet het vooral bij de overlap van staalplaten of bij de montage van dakelementen waar een luchtdichte, maar niet-expanderende dichting vereist is.
• PE-band (Celband): Een gesloten-cel polyethyleenschuim. Het is goedkoop en effectief voor eenvoudige stofafdichtingen of als scheidingslaag bij glaslatten. In tegenstelling tot zwelband oefent dit materiaal nauwelijks druk uit op de voegwanden.
• Multifunctionele kitband (3-in-1): Dit is de koning onder de banden voor stelkozijnen. Deze band vervult drie functies tegelijk: luchtdicht aan de binnenzijde, thermisch isolerend in de kern en slagregendicht aan de buitenzijde.

Verwarring ligt op de loer bij de terminologie rondom voegvulling. Kitband wordt vaak verward met rugvulling, ook wel rondschuim genoemd. Hoewel beide van schuim zijn, is rugvulling een rond profiel zonder lijmlaag dat enkel dient om de diepte van een vloeibare kitvoeg te beperken en driepuntshechting te voorkomen. Kitband is op zichzelf de afdichting. Een ander belangrijk verschil is dat tussen kitband en zwelstrip; waar kitband bedoeld is voor voegen in de schil, wordt een zwelstrip (vaak op basis van bentoniet) specifiek gebruikt voor de waterdichte afdichting van stortnaden in betonconstructies door contact met water.

Soms wordt er gesproken over 'beglazingsband'. Dit is technisch gezien een variant van kitband, maar met zeer specifieke densiteiten om de druk van de glaslat op de ruit gelijkmatig te verdelen zonder dat de ruit rammelt of breekt. De keuze voor de juiste variant is cruciaal. Gebruik je een eenvoudige celband waar een multifunctionele band vereist is? Dan faalt de luchtdichtheidsmeting onherroepelijk. Details maken het verschil tussen een comfortabel gebouw en een tochtgat.

Stel je een hete middag in juli voor bij de montage van een kunststof stelkozijn. De monteur rolt de zwarte zwelband uit en plakt deze op de aanslag. Door de hitte begint het materiaal direct te expanderen; het is een race tegen de klok om het kozijn in de sparing te manoeuvreren voordat de band te dik is geworden om nog te passen. In de winter zie je het omgekeerde. Het kozijn staat al uren op zijn plek, maar de kier met het metselwerk blijft gapen. Pas aan het eind van de dag, wanneer het schuim langzaam zijn weg naar buiten heeft gevonden, is de aansluiting winddicht.

In de industriebouw gaat het er anders aan toe. Bij de overlap van twee stalen dakplaten wordt een grijze butylband aangebracht. Geen expansie hier. Wanneer de boormachine de platen op elkaar trekt, zie je de band tussen het staal uitvloeien tot een flinterdunne, kleverige laag. Het vormt een ononderbroken barrière tegen capillaire werking van regenwater. De kracht zit in de mechanische druk van de schroefverbinding.

Tijdens een blowerdoor-test wordt de effectiviteit van kitband pas echt zichtbaar. Een inspecteur beweegt een rookpen langs de hoeken van een houten pui. Waar de multifunctionele band in de hoeken met 'overmaat' is gestuwd — dus iets te lang is afgesneden en tegen elkaar is geperst — blijft de rook onbeweeglijk stilstaan. Een vergeten hoekje waar de band net niet strak aansluit? Daar zie je de rook direct naar buiten dansen door een onzichtbaar lekpad.

Kaders en normering

De eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) vormen de wettelijke basis. Geen ontkomen aan. Voor de luchtdichtheid van de gebouwschil, een factor die de BENG-berekening direct beïnvloedt, moet de aansluiting tussen verschillende bouwdelen voldoen aan specifieke infiltratiewaarden. De qv;10-waarde staat hierbij centraal. NEN 2778 is de aangewezen norm voor het bepalen van de waterdichtheid en de weerstand tegen regeninslag op de gevel, waarbij kitband fungeert als de kritische barrière tegen vochtindringing van buitenaf.

In de praktijk is de Duitse norm DIN 18542 de dominante maatstaf voor de kwalificatie van voorgecomprimeerde schuimbanden op de Nederlandse markt. Deze norm deelt producten in klassen in: BG1 voor direct aan weer en wind blootgestelde voegen en BG2 voor verdekte montage. Een cruciale nuance. Wie BG2-band toepast in een open slagregensituatie, handelt in strijd met de technische goedkeuringen die nodig zijn om aan het BBL te voldoen. Verder moeten deze producten voorzien zijn van een CE-markering conform de Construction Products Regulation (CPR), wat garandeert dat de opgegeven prestaties, zoals brandklasse en treksterkte, ook daadwerkelijk worden behaald.

Ooit was de voegafdichting een kwestie van touw, teer of lijnoliekit. Deze materialen waren statisch en vaak onderhevig aan snelle degradatie door UV-straling en mechanische spanning. De echte verschuiving naar kitband begon tijdens de naoorlogse wederopbouw. Snelheid was geboden. De opkomst van prefabricage en systeembouw in de jaren 1960 bracht grotere toleranties in de ruwbouw met zich mee, waardoor vloeibare kitten hun beperkingen toonden bij het overbruggen van variabele voegbreedtes. De introductie van voorgecomprimeerd polyurethaanschuim markeerde de overgang naar een gecontroleerd industrieel product.

De technische evolutie werd aangejaagd door de oliecrisis in de jaren 1970. Kierdichting verschoof van een esthetische afwerking naar een thermische noodzaak. Waar de eerste generaties kitbanden vaak nog gebaseerd waren op eenvoudige bitumen-impregnatie — wat soms leidde tot vlekvorming op omliggende bouwmaterialen — zorgde de ontwikkeling van synthetische harsen voor een schoner en duurzamer product. De chemie achter de vertraagde expansie werd verfijnd. Hierdoor kregen verwerkers meer tijd voor positionering, zelfs bij wisselende weersomstandigheden.

Rond de eeuwwisseling dwongen aangescherpte energieprestatiecoëfficiënten de sector tot een integrale benadering van de gebouwschil. De traditionele methode waarbij verschillende materialen werden gestapeld voor water-, wind- en luchtdichtheid bleek foutgevoelig en arbeidsintensief. Dit leidde tot de ontwikkeling van multifunctionele banden. Membraantechnologie, oorspronkelijk afkomstig uit de textielsector, werd geïntegreerd in de schuimstructuur om een variabele dampdiffusieweerstand te creëren. Kitband is hiermee geëvolueerd van een simpel opvulmiddel naar een actieve component die de vochthuishouding in de gevel reguleert.

• https://www.eki.nl/overige/butylband
• https://shop.avabel.nl/assortiment/product/kiso-butyl-658-strong-adhesion-dere3
• https://www.soudal.com/nl-be/diy/toepassingen/afkitten-van-ramen
• https://id.scribd.com/document/712180742/Constructie-3
• https://www.kiwa.com/48e678/globalassets/netherlands/marktenpaginas/documenten/vakrichtlijn-dakbedekkingssystemen-2025.pdf