Krimptang

De krimptang is het standaardgereedschap voor de elektromonteur die betrouwbaarheid eist. Vergeet solderen op een winderige bouwplaats. Door gecontroleerde druk perst de tang een metalen huls zo strak om de koperkern dat er een moleculaire verbinding ontstaat, ook wel koudlassen genoemd. Dit proces elimineert lucht en vocht. Corrosie krijgt geen kans. Een professionele krimptang is vaak voorzien van een ratelmechanisme; de tang gaat pas open als de voorgeschreven persdruk volledig is bereikt. Geen half werk dus. Het resultaat is een verbinding die trillingsbestendig is en een minimale overgangsweerstand biedt, wat essentieel is om warmteontwikkeling en brandgevaar in verdeelkasten te voorkomen.

De uitvoering start bij de voorbereiding van de elektrische geleider. De isolatie wordt over een specifieke lengte verwijderd, waarna de blootliggende kern in de metalen huls van de connector schuift. De tang grijpt aan. De bekken van de tang, die vaak beschikken over verwisselbare of vaste matrijzen met specifieke profielen, worden exact over de huls gepositioneerd. Handmatige krachtoverbrenging via de hefbomen van het gereedschap zorgt voor een gecontroleerde vervorming van het metaal.

Het mechanische proces berust op plastische deformatie. Terwijl de tang sluit, wordt de huls samengeperst tot de wanden de interne geleider volledig omsluiten en elke holte tussen de koperdraden verdwijnt. Bij gereedschap met een ingebouwd ratelsysteem blijft de tang vergrendeld totdat de noodzakelijke persdruk is bereikt. Er is geen weg terug. Pas wanneer de matrijs volledig gesloten is en de verbinding een homogene massa vormt, ontgrendelt het mechanisme. De tang veert open. De verbinding is nu mechanisch belastbaar en elektrisch optimaal geleidend. In de praktijk resulteert dit in een koppeling waarbij de huls en de kern door de enorme druk bijna tot één geheel zijn versmolten.

Niet elke verbinding vraagt om dezelfde druk. De matrijs bepaalt de wet. Een tang voor adereindhulzen maakt vaak een vierkante of zeshoekige persing, wat essentieel is voor een goede passing in klemstroken of kroonstenen. Bij geïsoleerde kabelschoenen herken je direct de kleurgecodeerde inkepingen: rood, blauw en geel markeren de secties voor verschillende draaddiameters. Wie met data werkt, grijpt naar de modulaire krimptang voor RJ45-pluggen. Hierbij gaat het niet om het pletten van een huls. Het is een delicate handeling waarbij koperen mesjes exact in de acht aders van een ethernetkabel worden gedrukt. Een chirurgische ingreep vergeleken met het brute geweld van een hydraulische krimptang voor dikwandige kabelogen in de zware industrie.

In de moderne installatietechniek is specialisatie de norm. De MC4-krimptang is onmisbaar voor elke zonnestroominstallateur; zonder dit specifieke gereedschap blijft een PV-systeem een brandgevaarlijke gok. Voor coaxiale kabels zijn er tangen die een ronde of hexagonale compressie uitvoeren op de metalen afscherming van de connector.

Soms tref je hybride modellen aan met verwisselbare bekken. Eén set handgrepen, talloze mogelijkheden. Handig voor de allround monteur die niet met een overvolle gereedschapskist wil zeulen. Toch zweert de specialist vaak bij een vaste tang voor één specifieke maatvoering. Minder speling. Meer precisie. Een krimptang voor ongeïsoleerde verbinders werkt weer fundamenteel anders; deze bijt zich direct vast in het metaal zonder rekening te hoeven houden met een kwetsbare plastic isolatiehuls. De keuze voor de variant hangt volledig af van het type contactmateriaal en de mechanische eisen van de eindverbinding.

Denk aan de installateur op een winderig dak die zonnepanelen koppelt. Hij gebruikt een MC4-krimptang om de connectoren aan de dikke DC-kabels te persen. Eén handeling. Druk. Klik. De verbinding is waterdicht en bestand tegen jarenlange uv-straling. Zonder deze specifieke persing zou de overgangsweerstand te hoog worden, met smeltende stekkers als gevolg.

In de paneelbouw is het een ander verhaal. De monteur werkt aan een complexe besturingskast. Honderden dunne aders moeten in klemmenstroken worden gemonteerd. Hij gebruikt een automatische adereindhulstang die zich direct aanpast aan de draaddikte. Geen gezoek naar de juiste opening. Elke draad krijgt een identiek vierkant profiel, waardoor de aders nooit uit de klem kunnen schieten, zelfs niet bij trillingen van nabijgelegen machines.

Een ander beeld: de ICT-specialist in een serverruimte. Hij werkt aan een patchpaneel. Met een modulaire krimptang perst hij de goudkleurige contacten van een RJ45-stekker door de isolatie van de acht kleine aders in een CAT6-kabel. Geen gestrip, geen gesoldeer. Een korte, krachtige knijpbeweging volstaat voor een storingsvrije dataverbinding op gigabit-snelheid. Het is precisiewerk op de vierkante millimeter.

Bij het restaureren van een oldtimer komt de kabelschoentang uit de kist. Een monteur herstelt de bedrading van de koplampen. Hij perst een rode geïsoleerde kabelschoen op een draad van 1,5 mm². De tang vergrendelt en laat pas los als de huls de koperkern volledig heeft omsloten. De verbinding zit muurvast en is bestand tegen de constante vibraties van de motor en het gehobbel op het wegdek.

De NEN 1010 laat weinig ruimte voor interpretatie. Verbindingen in elektrische installaties moeten duurzaam en betrouwbaar zijn. Punt. Een slecht gekrompen huls leidt tot verhoogde overgangsweerstand en dat is de kortste weg naar smeulende verdeelkasten. Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) legt de lat hoog wat betreft brandveiligheid en technische integriteit van gebouwgebonden installaties. De tang is hier geen vrijblijvend stuk gereedschap maar een cruciaal instrument voor compliance.

Specifieker kijkt de technicus naar de NEN-EN-IEC 60352-2. Deze norm definieert exact de kwaliteitseisen voor soldeerloze verbindingen, waarbij de mechanische treksterkte en de elektrische weerstand centraal staan. Alleen met een gereedschap dat deze normatieve kaders ondersteunt, is een installatie werkelijk conform de voorschriften. De Arbowet stelt bovendien dat arbeidsmiddelen veilig en geschikt voor het doel moeten zijn; een tang met een defect ratelmechanisme hoort simpelweg niet meer op de werkvloer thuis omdat de integriteit van de elektrische verbinding niet langer gewaarborgd kan worden.

Voor de opkomst van de krimptang was solderen de standaard. Elke draadverbinding vereiste vloeimiddel, tin en een vaste hand. Tijdrovend werk. In de jaren 40 van de vorige eeuw veranderde dit radicaal toen de Amerikaanse industrie, aangejaagd door de luchtvaartsector tijdens de Tweede Wereldoorlog, zocht naar snellere en vooral trillingsbestendige alternatieven. Gesoldeerde verbindingen braken simpelweg te vaak af door metaalmoeheid nabij de starre soldeerlas. De introductie van de 'solderless terminal' markeerde het begin van de mechanische persverbinding zoals we die nu kennen. Het was een revolutie in snelheid. Geen opwarmtijd. Geen giftige dampen.

In de decennia die volgden, verschoof de focus van eenvoudige vervorming naar precisietechniek. Waar vroege tangen vaak niet meer waren dan aangepaste combinatietangen zonder eindstop, ontstond in de jaren 60 en 70 de noodzaak voor standaardisatie. De introductie van het ratelmechanisme was hierbij de grootste technische sprong. Dit dwong de monteur om de volledige cyclus te voltooien. De verbinding werd hiermee onafhankelijk van de handkracht van de gebruiker. De kwaliteit werd reproduceerbaar. Met de explosieve groei van de computertechniek en later de duurzame energiesector, evolueerde de krimptang van een universeel instrument naar een hooggespecialiseerd precisiegereedschap voor datanetwerken en hoogspannings-PV-systemen.

• https://www.joostdevree.nl/shtmls/krimptang.shtml
• https://wikikids.nl/Krimptang
• https://eshop.wurth.nl/Product-categorieen/Krimptang/312160220702.cyid/3121.cgid/nl/NL/EUR/
• https://www.encyclo.nl/begrip/krimp_geven
• https://nl.wiktionary.org/wiki/krimptang
• https://en.wikipedia.org/wiki/Crimp_(joining
• https://www.trailerandtools.nl/Krimptang-voor-eindhulzen-Perstang-Elektra-kimptangen-SATRA