Overgangsstrook

Zonder overgangsstrook eindigt een tegelvloer abrupt tegen het parket. Dat oogt niet alleen onafgewerkt, het is een directe uitnodiging voor schade aan de kwetsbare randen van het materiaal of het uitbrokkelen van de voegmortel bij de aangrenzende tegels. De strip fungeert als een mechanische barrière. Het vangt de onvermijdelijke werking op van organische materialen zoals massief hout, terwijl het tegelijkertijd struikelgevaar minimaliseert waar vloerdikten verschillen. In de praktijk spreken vakmensen vaak over overgangsprofielen of drempelstrips, waarbij de keuze voor het materiaal – vaak aluminium of rvs – afhangt van de verwachte mechanische belasting en de gewenste esthetiek van de ruimte.

De positionering van een overgangsstrook vindt plaats op de exacte scheidingslijn van twee vloervelden. Maatvoering luistert nauw. Bij de installatie wordt rekening gehouden met de noodzakelijke dilatatieruimte, vooral wanneer een van de vloeren een zwevend karakter heeft en moet kunnen werken onder invloed van temperatuur of vocht. Mechanische bevestiging geschiedt doorgaans door middel van pluggen en schroeven in de onderliggende dekvloer, al is een verlijmde montage op een stofvrije ondergrond eveneens gangbaar bij specifieke profieltypes. Soms valt de keuze op een tweedelig systeem. Hierbij wordt eerst een basisprofiel op de constructieve vloer gemonteerd voordat de vloerafwerking wordt gelegd. De zichtbare afwerkstrip wordt pas in de laatste fase in dit basisprofiel geklikt of geschroefd. Dit zorgt voor een blinde bevestiging. De strip ligt vlak op beide vloerdelen. Bij overgangen tussen verschillende materialen, zoals hout naar natuursteen, wordt het profiel vaak zo geplaatst dat de bovenzijde exact gelijkvalt met de hoogste vloer om struikelgevaar te elimineren. Hoogteverschillen worden door licht hellende profielvormen opgevangen. Montage gebeurt in de laatste fase van de vloerafwerking. In situaties met vloerverwarming wordt uitsluitend gekozen voor lijmverbindingen om beschadiging van de leidingen in de dekvloer te voorkomen.

De geometrie van een overgangsstrook wordt gedicteerd door het hoogteverschil tussen de aangrenzende vloervelden. Bij vloeren van gelijke hoogte volstaat een T-profiel. De verticale poot van de T verdwijnt in de dilatatievoeg, terwijl de horizontale flanken de randen van beide vloeren afdekken. Dit is de meest subtiele oplossing. Wanneer een hoogteverschil overbrugd moet worden, spreken vakmensen over een aanpasprofiel of verloopprofiel. Deze strips hebben een asymmetrische vorm, vaak met een afgeronde of schuine zijde die als een kleine helling fungeert. Essentieel voor de toegankelijkheid.

Een eindprofiel verschilt wezenlijk van de standaard overgangsstrook. Waar een overgangsstrook twee vloeren verbindt, wordt een eindprofiel gebruikt om een vloer netjes te laten stoppen tegen een wand, schuifpui of drempel zonder dat er een plint geplaatst kan worden. Het omsluit de kopse kant van het materiaal volledig. In commerciële ruimtes met zware belasting, zoals winkelcentra, zie je vaak zwaarlastprofielen. Deze zijn dikker uitgevoerd en vaak voorzien van een rubberen inlaag om trillingen en geluid te absorberen.

Het onderscheid tussen systemen zit vaak in het zichtwerk. De zelfklevende strip is de meest eenvoudige variant. Snel. Gebruiksvriendelijk. Maar minder duurzaam bij intensief belopen routes. Voor een robuustere afwerking kiest de professional voor geboorde profielen met verzonken schroefgaten. De schroefkoppen blijven hierbij zichtbaar. Wie esthetiek prioriteert, komt uit bij het tweedelige kliksysteem. Een basisprofiel van kunststof of aluminium wordt op de dekvloer geschroefd, waarna het decoratieve bovenprofiel erin wordt geklikt. Geen schroef te zien.

• Overgangsprofiel: De algemene technische term voor de brug tussen twee vloeren.
• Drempelstrip: Vaak een vlakkere variant, specifiek bedoeld voor montage direct op of tegen een binnendeurdrempel.
• Dilatatieprofiel: Groter en technisch complexer, specifiek ontworpen om grote thermische uitzettingen in betonvloeren of grote tegeloppervlakken op te vangen.

Materialen variëren van geanodiseerd aluminium in diverse metaalkleuren tot massief eiken voor een naadloze overgang bij parketvloeren. Messing wordt minder vaak toegepast, maar is nog steeds de standaard in monumentale renovaties vanwege de klassieke uitstraling en de hoge slijtvastheid.

Stel je een gerenoveerde jaren '30 woning voor. In de hal ligt een authentieke granitovloer, maar de aangrenzende woonkamer is voorzien van een zwevend gelegde visgraatvloer van eikenhout. Een messing overgangsstrook vormt hier de noodzakelijke barrière. De strip vangt de werking van het hout op. Het metaal voorkomt bovendien dat de kwetsbare rand van de granitovloer afbrokkelt door mechanische belasting van voetverkeer. Een subtiele, klassieke oplossing.

Bij de entree van een modern kantoorpand gaat een diepe schoonloopmat over in een strakke gietvloer. Een zwaarlastprofiel van rvs is hier in de dekvloer verankerd om de dagelijkse stroom van honderden passanten te weerstaan zonder te buigen of los te raken.

In een particuliere badkamerrenovatie komt een andere situatie voor. De nieuwe tegelvloer ligt net drie millimeter hoger dan het laminaat op de overloop. Een asymmetrisch aanpasprofiel vlakt dit verschil af. Geen struikelgevaar. De bewoner kiest voor een kleur die matcht met het deurbeslag. Esthetiek en veiligheid gaan hier hand in hand. Bij een schuifpui wordt vaak een eindprofiel gebruikt; de vloer stopt daar abrupt tegen het kozijn, waarbij de strip de uitzettingsvoeg netjes aan het zicht onttrekt zonder dat er een opstaande plint nodig is.

Toegankelijkheid vormt het juridische kader voor de toepassing van overgangsprofielen. In het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) zijn strikte eisen vastgelegd voor hoogteverschillen op een looproute. Een overgangsstrook moet hierbij vaak een verschil overbruggen dat de grens van 20 millimeter niet mag overschrijden. Drempels hoger dan deze maat worden in publieke functies en bij toegankelijkheidseisen als obstakel beschouwd. De overgangsstrook fungeert hier als de technische oplossing om aan deze wetgeving te voldoen. Geen struikelgevaar. Veilige doorgang. Brandveiligheid speelt een rol bij de materiaalkeuze in specifieke sectoren. In beschermde vluchtwegen stellen voorschriften eisen aan de brandklasse van bouwmaterialen volgens NEN-EN 13501-1. Metalen profielen zoals aluminium en rvs zijn onbrandbaar en voldoen hiermee direct aan de strengste normen. Bij kunststof strips in utiliteitsbouw moet de verwerker controleren of de rookemissie en druppelvorming binnen de toegestane marges vallen. De Arbowetgeving legt indirecte verplichtingen op aan de afwerking van de werkvloer. Werkgevers moeten zorgen voor een vloer zonder gevaarlijke oneffenheden. Een overgangsstrook die niet deugdelijk is gemonteerd of loslaat, vormt een direct risico op arbeidsongevallen. Handhaving hierop geschiedt tijdens inspecties van de arbeidsomgeving. De strip is dus meer dan een esthetisch detail; het is een instrument voor naleving van de zorgplicht.

Historisch gezien bestonden overgangen tussen verschillende vloeren uitsluitend uit massieve drempels. Hardsteen of zwaar eikenhout. Deze drempels dienden een tweeledig doel: het fysiek scheiden van vertrekken en het tegenhouden van tocht in ongeïsoleerde woningen. Met de komst van centrale verwarming verdween de noodzaak voor deze hoge barrières. De vloer kon doorlopen. Maar materialen bleven verschillen.

De industriële productie van metalen profielen in de twintigste eeuw markeerde het kantelpunt. Messing strips werden gemeengoed in de utiliteitsbouw en chique herenhuizen. Slijtvast. Onverwoestbaar. Na de Tweede Wereldoorlog nam aluminium de overhand vanwege de lagere kosten en de eenvoudige bewerkbaarheid op de bouwplaats. De introductie van zwevende vloersystemen zoals laminaat in de jaren tachtig forceerde een technische innovatie; de eenvoudige afdekstrip volstond niet langer om de forse thermische werking op te vangen. Dit leidde tot de ontwikkeling van het tweedelige systeem met een basis- en een bovenprofiel. Een noodzakelijke evolutie voor de moderne systeemvloer. Tegenwoordig verschuift de focus van louter functionele overbrugging naar minimalistisch design, waarbij profielen steeds vaker nagenoeg onzichtbaar in de dekvloer worden geïntegreerd.