Raamblok

De term 'raamblok' roept in de bouw vaak direct de associatie op met die kleine, onopvallende blokjes, onmisbaar voor correcte beglazing. We kennen ze als beglazingsblokjes. Stel je voor, een glasplaat rechtstreeks in het kozijn. Dat gaat fout, onherroepelijk. Deze blokjes, verkrijgbaar in uiteenlopende maten en diktes, creëren een minimale, maar o zo noodzakelijke ruimte. Die ruimte? Essentieel. Het vangt spanningen op. Denk aan temperatuurverschillen, het uitzetten en krimpen van materialen. Voorkomt glasbreuk. Bovendien garanderen ze een accurate positionering van het glas, vitaal voor isolatie. Water, wind, geluid buiten houden. Binnentemperatuur stabiel. Dat is hun primaire rol. Maar de reikwijdte van 'raamblok' is breder. Het kan ook verwijzen naar een extra slot, een opbouwslot, voor raambeveiliging. Zo eentje met een sleutel. Om inbrekers te frustreren, het forceren te bemoeilijken. En vergeet het hang- en sluitwerk niet, soms een raamblok als component in systemen die ramen openen of sluiten, zoals bovenlichtopeners. Zelfs in de stedenbouw, een heel ander domein, klinkt de term weleens. Dan duidt het op een bouwblok met een kenmerkende raamstructuur.

De toepassing van een raamblok kent, afhankelijk van de specifieke functie, verschillende uitvoeringsvormen. Bij beglazing, bijvoorbeeld, gaat het om het zorgvuldig positioneren van beglazingsblokjes. Deze kleine elementen, veelal vervaardigd uit kunststof of hout, worden strategisch tussen de glasplaat en de sponning van het kozijn geplaatst. Hun primaire taak? Het glas dragen, zeker. Maar ook een cruciale afstand creëren. Zo wordt direct contact tussen het glas en het kozijn vermeden, essentieel voor het opvangen van thermische spanningen en mechanische bewegingen van de constructie. Dit voorkomt effectief glasbreuk. De drukverdeling over het glas is cruciaal. Anders werkt het bij een raamblok als beveiligingselement. Dan is er sprake van een aanvullend slot, vaak een opbouwslot, dat op het raamkozijn en de raamvleugel wordt gemonteerd. De bediening hiervan, handmatig of met een sleutel, resulteert in een extra fixatiepunt. Het raam zit simpelweg vaster; het dwingt een indringer tot aanzienlijk meer kracht en tijdsinvestering. Die extra drempel is de bedoeling. Tenslotte is er de integratie van een raamblok in hang- en sluitwerk. Hier functioneert het als een component binnen een groter mechanisme. Het kan een draaipunt zijn, een geleider, of een begrenzer voor de bewegingsvrijheid van een raamvleugel, met name bij uitzetramen of bovenlichten. De interactie met andere delen van het beslag zorgt voor de gecontroleerde opening en sluiting, een naadloze functionaliteit, eigenlijk. Stabiliteit gegarandeerd.

“Raamblok,” een term die meerduidig blijkt, een echt kameleon in de bouwpraktijk. We zien voornamelijk drie, soms zelfs vier, distincte invullingen.

Ten eerste, en misschien wel het meest algemeen erkend, het beglazingsblokje. Deze kleine, maar cruciale elementen kennen we ook als stelblokjes, glasblokjes of soms zelfs, iets archaïsch, glashoutjes. Ze dienen primair als afstandhouders en drager voor de glasplaat, een onmisbare schakel voor spanningsvrije beglazing, zo belangrijk voor de levensduur van het glas.

Dan is er het raamblok als beveiligingselement. Hier spreken we eigenlijk over een specifiek type raamslot, vaak een opbouwslot. Denk hierbij aan robuuste mechanismen die, bovenop het bestaande hang- en sluitwerk, extra weerstand bieden tegen forceren. Dit is iets anders dan een eenvoudig raamboompje, dat primair dient om een raam te sluiten, niet per se om zware inbraakpogingen te weerstaan. Een beveiligingsraamblok daarentegen, voegt een extra, serieuze barrière toe.

Vervolgens is er de toepassing als een generiek component binnen hang- en sluitwerk. Hier is "raamblok" minder een specifieke productnaam en meer een omschrijving voor een klein, vaak functioneel blokvormig onderdeel binnen een groter mechanisme. Het kan dan gaan om een geleider, een drager, of een begrenzer in systemen voor draai-kiepramen of bovenlichten; cruciaal voor de geleiding en functionaliteit, maar zelden afzonderlijk onder die naam verkocht.

Soms duikt de term zelfs op in een compleet andere context: de stedenbouw. Dan spreekt men over een 'raamblok' wanneer een bouwblok gekenmerkt wordt door een prominente, uniforme raamstructuur. Echter, dit laatste is een zeldzame, meer conceptuele duiding, ver verwijderd van de fysieke bouwonderdelen die we gewoonlijk onder 'raamblok' verstaan. De focus ligt hier overduidelijk op de materiële toepassingen.

Hoe ziet dat 'raamblok' er nu echt uit in de praktijk? Waar kom je het tegen, dat kleine, vaak onzichtbare, maar o zo cruciale onderdeel? Drie situaties schetsen een helder beeld.

De glazenier en de zware ruit

Een glazenier monteert een grote, zware HR++ ruit in een nieuwbouwwoning. Noodzaak, die blokjes. Voordat de glaslatten er definitief op gaan, worden kunststof stelblokjes – de zogeheten beglazingsblokjes – strategisch geplaatst. Onderin, aan de zijkanten, exact daar waar ze nodig zijn. Zodat het glas nergens het kozijn raakt, de druk perfect verdeeld wordt, ruimte blijft voor uitzetting. Zonder, een drama. Met, een solide constructie. Dat is de essentie.

Extra beveiliging op een oud raam

Denk aan een oudere woning, waar men extra veiligheid wenst voor het raam in de woonkamer. Het bestaande hang- en sluitwerk voldoet misschien niet helemaal meer aan de eisen. Een opbouwslot, ja, een robuust metalen 'raamblok', wordt dan bovenop het kozijn en de raamvleugel gemonteerd. Het uiterlijk is functioneel, niet elegant, doch de beveiligingswaarde des te hoger. Met een simpele sleutel draai je het vast. Een inbreker? Die staat voor een verrassing.

De onzichtbare helper in het draai-kiepraam

In veel draai-kiepramen zit een 'raamblok' verborgen, als essentieel onderdeel van het complexe beslag. Zo'n klein zwart kunststof element, soms onzichtbaar weggewerkt, maar cruciaal voor de soepele beweging van het raam. Het begeleidt de draaiarm, zorgt dat het raam perfect sluit, niet klemt, opent met de juiste begrenzing. Zonder dit specifieke component? Het mechanisme loopt vast. Simpelweg, het werkt niet optimaal. Een onzichtbare held, in feite.

De toepassing van een raamblok, in welke hoedanigheid dan ook, valt niet direct onder specifieke wetgeving die het 'raamblok' als product benoemt. Echter, de functionaliteiten en prestaties die een raamblok ondersteunt of levert, zijn onlosmakelijk verbonden met de eisen zoals gesteld in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en relevante NEN-normen. Dit besluit regelt essentiële aspecten zoals veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu in de bouw, kaders die iedere professional dient te kennen en toe te passen.

Neem bijvoorbeeld de cruciale beglazingsblokjes; hun correcte plaatsing is fundamenteel voor de duurzaamheid en de prestaties van de glasconstructie. Een norm zoals NEN 3569, getiteld 'Beglazing in gebouwen – Functionele eisen', beschrijft nauwkeurig hoe glas veilig en functioneel moet worden toegepast. Het juist positioneren van deze ogenschijnlijk simpele blokjes draagt direct bij aan het voorkomen van glasbreuk, een risico dat door thermische spanningen of mechanische belasting ontstaat, en raakt daarmee direct aan de veiligheidseisen uit het Bbl. Daarnaast beïnvloedt een vakkundige montage van glas met de juiste blokjes de isolatiewaarde en geluidsreductie van de beglazing, stuk voor stuk parameters die eveneens nauwkeurig worden bepaald door het Bbl.

Wanneer een raamblok dienstdoet als beveiligingselement, dan wordt de relevantie van NEN-normen en certificeringen nog concreter. De mate van inbraakwerendheid van ramen en deuren wordt in Nederland frequent getoetst en gecertificeerd volgens NEN 5096, 'Inbraakwerendheid – Ramen, deuren en kozijnen – Eisen en beproevingsmethoden'. Producten die consistent aan deze norm voldoen, dragen veelal een SKG-keurmerk, waarbij het aantal sterren de geboden mate van inbraakwerendheid verduidelijkt. Voor nieuwbouwwoningen gelden minimale eisen voor inbraakwerendheid, vastgelegd in het Bbl, waarbij dit soort extra raamblokken een essentiële bijdrage kunnen leveren aan het voldoen aan deze wettelijke verplichtingen.

De noodzaak tot het ondersteunen en positioneren van glas in kozijnen is zo oud als de toepassing van glas zelf in de bouw. Een glasplaat direct in een kozijn plaatsen? Een recept voor problemen, in de vorm van spanningen en glasbreuk, een realiteit die men al vroeg in de geschiedenis van de bouwkunde ondervond. Dit fundamentale probleem vroeg om een oplossing: afstandhouders.

Historisch gezien vertrouwde men veelal op simpele, vaak houten wiggen of klosjes. Deze dienden om de glasplaat te dragen, te positioneren en een cruciale speling te creëren tussen glas en kozijn. Deze rudimentaire hulpmiddelen voldeden voor de lichtere, enkelvoudige beglazing die men destijds toepaste. Echter, met de opkomst van geïsoleerde beglazing, zoals dubbelglas en later HR-glas, nam het gewicht van de glasplaten significant toe. Ook de eisen aan thermische isolatie en duurzaamheid werden aanzienlijk strenger. Dit vereiste een evolutie in de materiaalkeuze en vormgeving van deze ondersteunende elementen.

Het was deze ontwikkeling die leidde tot de introductie van specifiek ontworpen beglazingsblokjes, veelal vervaardigd uit duurzame kunststoffen. Deze materialen bieden diverse voordelen: ze zijn ongevoelig voor vocht, bieden een stabielere drukverdeling en behouden hun vorm onder uiteenlopende omstandigheden. De precisie die met deze moderne blokjes mogelijk werd, is van essentieel belang voor de levensduur van de vaak kostbare isolerende beglazing en draagt direct bij aan de beoogde isolatiewaarde.

Parallel aan de evolutie van beglazingsblokjes zag ook het 'raamblok' als beveiligingselement een ontwikkeling. De behoefte aan inbraakpreventie is van alle tijden, en waar vroeger eenvoudigere grendels volstonden, groeide de vraag naar robuustere en effectievere oplossingen. Deze aanvullende raamsloten, vaak als opbouwsloten uitgevoerd, evolueerden mee met de algemene verbetering van hang- en sluitwerk en de toenemende focus op woningbeveiliging. Ze zijn een direct antwoord op de voortdurende wens naar een veilige leefomgeving.

• https://webdoc.hautau.de:8843/file_download.asp?DocId=35921
• https://www.deventer.nl/senzora-raambuurt/masterplan-senzora.pdf
• https://www.deventer.nl/b-amp-w/stukken-van-b-amp-w/b-amp-w-notas-openbaar/2023/2023-885-nota-chw-bestemmingsplan-senzora-terrein-ow.pdf