Sendzimir

Dit proces, vernoemd naar Tadeusz Sendzimir, omvat het ononderbroken door een gesmolten zinkbad van 450-500°C leiden van staalband na het walsen. Een kleine hoeveelheid aluminium in het bad bevordert de hechting. Na het dompelen wordt de zinklaagdikte nauwkeurig geregeld met luchtmessen, die overtollig zink verwijderen. Het staal wordt voorafgaand aan het verzinken verhit tot 750-850°C voor rekristallisatie en reiniging, wat essentieel is voor een goede hechting van de zinklaag. Dit resulteert in een uniforme, dunne corrosiebeschermende laag.

Het Sendzimirproces vindt plaats in een doorlopende lijn. Na het walsproces passeert het staalband, dat voorafgaand aan de verzinking wordt verhit tot temperaturen tussen 750°C en 850°C voor zowel rekristallisatie als het reinigen van het oppervlak. Deze hittebehandeling is cruciaal voor een optimale hechting van de zinklaag. Het hete staalband wordt vervolgens direct in een gesmolten zinkbad geleid, dat doorgaans een temperatuur heeft van 450°C tot 500°C. Een kleine hoeveelheid aluminium in dit zinkbad speelt een belangrijke rol in het bevorderen van de binding tussen staal en zink. Direct na het passeren van het zinkbad, terwijl het zink nog vloeibaar is, wordt de gewenste laagdikte ingesteld. Dit gebeurt door middel van gecontroleerde luchtmessen die het overtollige vloeibare zink wegblazen. Deze precieze regeling zorgt voor een uniforme en efficiënte zinklaag die noodzakelijk is voor effectieve corrosiebescherming.

Hoewel het Sendzimirproces is ontworpen voor een consistente en hoogwaardige zinklaag, kunnen diverse factoren leiden tot ongewenste defecten. Een te lage temperatuur van het staalband vóór het dompelen in het zinkbad kan resulteren in een slechte rekristallisatie en oppervlaktereiniging. Dit belemmert de metallurgische binding tussen het staal en de zinklaag. Gevolg? Een verminderde corrosieweerstand en verhoogde kans op delaminatie. Omgekeerd, een te hoge temperatuur in het zinkbad zelf, boven de 450-500°C, kan leiden tot een overmatige legering met ijzer, waardoor de zinklaag bros wordt en minder flexibel is voor latere vervormingen van het staalband. Het niet correct instellen van de luchtmessen na het bad, bijvoorbeeld door een ongelijkmatige luchtstroom of verkeerde druk, veroorzaakt diktevariaties. Dit leidt tot zones met onvoldoende bescherming en andere met onnodig veel materiaal. Zulke variaties kunnen de verdere verwerking van het staal bemoeilijken, bijvoorbeeld bij het lassen of buigen. Zelfs de aanwezigheid van onzuiverheden in het zinkbad, ondanks het aluminiumgehalte dat de hechting bevordert, kan leiden tot insluitsels of een ruw oppervlak, wat de esthetiek en soms ook de functionaliteit van de beschermlaag negatief beïnvloedt. Kortom, afwijkingen in de procesparameters hebben direct invloed op de kwaliteit, duurzaamheid en toepasbaarheid van het verzinkte staalband.

Het Sendzimirproces resulteert voornamelijk in continu thermisch verzinkt staalband, vaak aangeduid als 'Sendzimir verzinkt' of afgekort als 'GI' (Galvanized Iron). Hoewel het proces zelf gestandaardiseerd is, kunnen er variaties optreden in de dikte van de zinklaag, afhankelijk van de specificaties van de klant en de toepassing. Deze lagen worden meestal gecategoriseerd op basis van gewicht per oppervlakte-eenheid, zoals Z100 (100 g/m² per zijde) of Z275 (275 g/m² per zijde). Soms wordt onderscheid gemaakt op basis van de afwerking; zo is er 'bright finish' voor een glanzend uiterlijk, en 'dull finish' voor een mattere uitstraling. Verder kan het staalband na het verzinken nog een extra behandeling ondergaan, zoals een lichte walsing (skin pass) voor een betere vlakheid en een gladder oppervlak, of een chemische nabehandeling (passivering) om de witte roestvorming te voorkomen. Het is belangrijk dit te onderscheiden van vlechtverzinken of stukverzinken, waarbij de producten individueel worden behandeld en vaak dikkere, minder uniforme lagen opleveren.

Stel je voor: een fabrikant van ventilatiesystemen die grote rollen staalband aanlevert krijgt. Dit band moet na de productie van de kanalen nog gebogen en gevormd worden, maar moet ook jarenlang bestand zijn tegen vochtige ruimtes zonder te roesten. Sendzimir verzinkt staal is hier ideaal voor, dankzij de flexibele, hechtende zinklaag die niet barst bij het buigen en uitstekende bescherming biedt. Of denk aan de auto-industrie. Carrosseriepanelen worden vaak gemaakt van Sendzimir verzinkt staal. Een fabrikant koopt rollen met een specifieke laagdikte, bijvoorbeeld Z275, voor maximale roestpreventie. Het materiaal wordt gestanst en gevormd tot complexe vormen. De uniforme laag zorgt ervoor dat de verf goed hecht, terwijl het staal beschermd blijft tegen corrosie, zelfs op plekken waar krassen kunnen ontstaan. Ook in de bouw kom je het tegen. Denk aan de profielen voor gipsplaten wanden of dakbedekking. Deze worden vaak continu geproduceerd uit Sendzimir verzinkt staalband. Ze moeten makkelijk te monteren zijn, maar vooral lang meegaan in weer en wind. De gegarandeerde laagdikte en goede hechting zijn hierbij cruciaal voor de levensduur van het bouwwerk.

Het Sendzimirproces, gericht op de productie van continu thermisch verzinkt staalband, valt onder diverse technische normen en productstandaarden die de kwaliteit, prestaties en toepassingen van het materiaal waarborgen. De dikte van de zinklaag, cruciaal voor de corrosiebescherming, wordt vaak gespecificeerd volgens normen zoals EN 10346 (Continu verzinkte banden en platen van staal voor koudvormen) of vergelijkbare internationale standaarden. Deze normen definiëren de minimale en maximale laagdikte, gemeten in gram per vierkante meter (g/m²) per zijde, zoals de veelvoorkomende classificaties Z100 en Z275. Deze specificaties zijn essentieel voor ontwerpers en ingenieurs om de duurzaamheid en geschiktheid van het materiaal voor specifieke toepassingen, zoals in de bouw of automobielindustrie, te garanderen. De prestaties, zoals corrosieweerstand en vervormbaarheid, worden hierdoor geborgd, wat cruciaal is voor de veiligheid en levensduur van constructies en producten.

Het continu thermisch verzinken van staal, nu bekend als het Sendzimirproces, is een ontwikkeling die de staalindustrie in de 20e eeuw fundamenteel heeft veranderd. De oorsprong ligt bij de Poolse ingenieur Tadeusz Sendzimir, die begin jaren '30 van de vorige eeuw een revolutionaire methode ontwikkelde om staalband continu en efficiënt te verzinken. Dit proces bood een significant voordeel ten opzichte van de destijds gebruikelijke methoden zoals stukverzinken, die arbeidsintensief waren en minder uniforme lagen opleverden. De kern van Sendzimir's innovatie was het vermogen om de staalband direct na het walsen, nog heet, door een gesmolten zinkbad te leiden. Deze 'heet-in-heet' methode, in combinatie met het toevoegen van aluminium aan het zinkbad voor een betere hechting en het gebruik van luchtmessen om de laagdikte te controleren, maakte het mogelijk om extreem dunne, homogene en hechtende zinklagen te produceren. Dit opende deuren naar nieuwe toepassingen waar zowel corrosiebescherming als vervormbaarheid van het staal vereist waren, met name in de automobielindustrie en de productie van huishoudelijke apparaten. De introductie van het proces in de Verenigde Staten rond 1936, en later de brede implementatie wereldwijd, markeerde een keerpunt in de productie van verzinkt staal, waardoor het een veelgebruikt en betaalbaar materiaal werd voor talloze constructieve en industriële doeleinden.

• https://www.orderon.com/
• https://en.wikipedia.org/wiki/Sendzimir_process