Striptang

Een beschadigde ader is een tikkende tijdbom in een verdeelkast. De striptang voorkomt dit scenario door de kunststof isolatie chirurgisch te scheiden van de geleider. Het is de onmisbare schakel bij elke elektrische installatie waarbij betrouwbaarheid zwaarder weegt dan snelheid. Of het nu gaat om een simpele VD-draad of een complexe datakabel, de essentie blijft het behoud van de integriteit van de koperkern. Zonder de juiste tang wordt elke verbinding een risico. Op de bouwplaats is dit gereedschap de standaard voor zowel de ruwbouw als de afmontage van installaties.

De tang klemt. Nadat de juiste diameter is ingesteld — handmatig via een stelschroef of doordat de automatische bekken zelfstandig de weerstand van de ader detecteren — grijpt de snijmond zich vast in de isolatie. Precies diep genoeg. Een gecontroleerde druk op de handgrepen zorgt ervoor dat de messen door de kunststof mantel dringen zonder de onderliggende koperen of aluminium geleider te kerven of te verzwakken.

Vervolgens trekt een vloeiende beweging de losgesneden huls van de kern af. Bij zelfinstellende modellen wordt deze handeling vaak overgenomen door een secundair mechanisme in de bekken dat de draad fixeert terwijl de messen de isolatie wegschuiven; een proces dat bij herhaaldelijke handelingen in verdeelkasten de fysieke belasting minimaliseert. De kern blinkt. Geen krasjes, geen inkepingen. De lengte van het blootgelegde metaal wordt afgestemd op de diepte van de lasklem of de schroefaansluiting waar de draad in verdwijnt.

Bij stugge grondkabels of juist zeer soepele montagesnoeren verschilt de benodigde kracht aanzienlijk, maar de techniek blijft constant: de mechanische scheiding van materiaal op de exacte grens van geleiding en isolatie. Het resultaat is een zuivere ader, direct gereed voor montage in de installatie.

De variatie in striptangen weerspiegelt de diversiteit aan kabels in de installatietechniek. De klassieke striptang herken je aan de stelschroef. Hiermee bepaalt de monteur handmatig de openingswijdte van de V-vormige messen. Het vergt ervaring. Een millimeter te diep en de koperkern is beschadigd. Een fractie te ondiep en de isolatie blijft stug zitten. Voor wie meters moet maken in een verdeelkast, is de automatische striptang echter de standaard. Deze tangen detecteren zelf de weerstand van de isolatie en passen de snijdiepte aan. Geen instelwerk. Een enkele knijpbeweging fixeert de draad, snijdt de mantel in en schuift deze eraf. Het mechaniek is complexer, de snelheid ligt aanzienlijk hoger. Voor de fijnproevers in de elektronica bestaan er precisie-striptangen. Deze zijn vaak uitgevoerd als een soort pincet of kleine schaar met vaste inkepingen voor minuscule diameters, essentieel bij printplaatmontage waar elke braam tot storingen leidt.

Vaak ontstaat er verwarring tussen een striptang en een kabelstripper, ook wel ontmantelaar genoemd. Ze vullen elkaar aan. Een kabelstripper, zoals het bekende koker-model of het draaibare mesje, is ontworpen om de dikke buitenmantel van een YMVK- of XMVK-kabel te verwijderen. Dit is grover werk. De striptang komt pas in actie zodra de individuele aders — bruin, blauw, zwart of geel-groen — blootliggen. Voor de datatechniek zijn er hybride varianten. Deze tangen strippen de buitenmantel van een UTP-kabel met een ronddraaiend mesje en bieden vaak ook de mogelijkheid om de dunne aders direct op maat te knippen. In de utiliteitsbouw zie je bovendien vaak de 'afstriptang' voor grote diameters; een robuust stuk gereedschap dat bijna als een dunschiller werkt op de zware isolatie van voedingskabels. Elke tang heeft zijn eigen bereik. Gebruik nooit een tang voor 2,5 mm² op een dunne signaalkabel; de kans op onzichtbare breukjes is simpelweg te groot.

De striptang bewijst zijn waarde op het moment dat precisie en snelheid samenkomen. In de praktijk zie je dit terug bij verschillende handelingen op de bouwplaats of tijdens onderhoud.

• Afmontage van schakelmateriaal: In een inbouwdoos is de ruimte vaak beperkt. De installateur pakt de bruine fasedraad en de blauwe nuldraad. Met een handmatige tang, ingesteld op 2,5 mm², verwijdert hij precies genoeg isolatie. De kern blijft ongeschonden. Dit is essentieel; een ingekerfde draad kan afbreken wanneer de wandcontactdoos stevig in de doos wordt gedrukt.
• Inrichten van verdeelkasten: Hier regeert de herhaling. Een installateur moet tientallen draden per uur aansluiten op automaten en klemmenstroken. De automatische striptang is hier de favoriet. Knijpen, trekken, klaar. De constante striplengte zorgt voor een overzichtelijk en veilig geheel zonder dat de monteur bij elke draad de instelling hoeft te controleren.
• Zwakstroom en domotica: Bij de installatie van een slimme thermostaat of een videodeurbel zijn de aders flinterdun. De striptang met een fijne bek voorkomt dat de volledige ader wordt doorgeknipt. De kleine snijmond grijpt slechts de kunststof mantel, waardoor de kwetsbare signaaldraden direct gereed zijn voor de steekklemmetjes.

Stel je een renovatie voor. De wanden zijn net gestuukt en de draden steken uit de muur. Er is geen marge voor fouten; een te kort afgeknipte draad verlengen is tijdrovend en ongewenst. De striptang zorgt in deze kritieke fase voor een trefzekere verbinding. Het koper glimt, de isolatie eindigt abrupt en zuiver. Dat is vakwerk in een handomdraai.

NEN 1010 en de integriteit van de ader

Binnen de Nederlandse installatietechniek is de NEN 1010 de absolute maatstaf. Deze norm stelt dat elektrische verbindingen zowel elektrisch als mechanisch betrouwbaar moeten zijn. Een striptang die de koperkern beschadigt, veroorzaakt een lokale vernauwing van de geleider. Dit leidt tot een verhoogde overgangsweerstand. Warmteontwikkeling volgt. In het ergste geval ontstaat brand. Inspecties volgens NEN 60204 of NEN 3140 keuren installaties met ingekerfde aders onherroepelijk af. De mechanische sterkte mag simpelweg niet in het geding komen door onjuist gereedschapsgebruik.

Veiligheidsnormen voor handgereedschap

Werken in een meterkast brengt risico's met zich mee. Het Arbeidsomstandighedenbesluit eist dat arbeidsmiddelen veilig zijn en passen bij de specifieke taak. Voor elektrotechnische werkzaamheden betekent dit vaak dat de striptang moet voldoen aan de internationale norm IEC 60900. Gereedschap met deze certificering is herkenbaar aan het rode VDE-logo en de markering van 1000V. Deze isolatie is essentieel bij werkzaamheden nabij onder spanning staande delen. Een ongeïsoleerde tang is in een professionele werkomgeving volgens de NEN 3140 vaak niet toegestaan voor handelingen aan actieve installaties.

Ergonomie en Arbowetgeving

Repeterende bewegingen vormen een risico op fysieke klachten. De Arbowet verplicht werkgevers om de blootstelling aan fysieke belasting te minimaliseren. Bij het seriematig strippen van honderden aders in een utiliteitsproject is een automatische striptang daarom de logische keuze vanuit wettelijk oogpunt. Deze tangen reduceren de benodigde handkracht aanzienlijk. Minder belasting voor de pols. Het voorkomt beroepsziekten zoals RSI of CANS. Een goede striptang is dus niet alleen een technisch hulpmiddel, maar ook een instrument voor gezondheidspreventie op de werkvloer.

Vroeger was de elektricien aangewezen op het zakmes. Een riskante praktijk. De isolatie van katoen of natuurrubber liet zich lastig verwijderen zonder de kern te raken. Met de massale uitrol van het elektriciteitsnet ontstond de roep om snelheid en herhaalbaarheid. De eerste echte striptangen waren rudimentair. Massieve handgrepen met een simpele inkeping. Pas in de jaren vijftig werd de stelschroef gemeengoed. Dit kleine onderdeel veranderde alles. De monteur kon de tang nu vooraf 'kalibreren' op de aderdikte. Fouten door vermoeidheid namen af.

De komst van PVC als isolatiemateriaal vroeg om een technologische sprong. Het materiaal was taaier en gladder dan zijn voorgangers. Fabrikanten reageerden met de ontwikkeling van automatische stripmessen in de jaren zeventig. Deze tangen maakten gebruik van een vernuftig mechaniek dat de draad eerst vastklemt voordat de messen de mantel doorsnijden. Geen handmatige bijsturing meer nodig. Vandaag de dag zien we de evolutie richting precisie-instrumenten die zelfs de dunste datakabels kunnen strippen zonder de flinterdunne kern te vervormen. De geschiedenis van dit gereedschap is een constante zoektocht naar de balans tussen brute kracht en chirurgische nauwkeurigheid.

• https://eshop.wurth.nl/Product-categorieen/Striptang/3121602201.cyid/3121.cgid/nl/NL/EUR/