Wiganker

Wigankers zijn de onbetwiste werkpaarden op de bouwplaats wanneer staalconstructies direct en onwrikbaar aan beton verankerd moeten worden. Het mechanisme is bedrieglijk eenvoudig maar uiterst effectief: door de moer aan de bovenzijde aan te draaien, trekt de bout zichzelf omhoog waardoor de kegelvormige onderzijde de spreidclip naar buiten dwingt. Deze clip vreet zich vast in het boorgat. Geen wachttijden voor uitharding, geen geknoei met chemische patronen. Het is een kwestie van boren, inslaan en vastzetten. Vooral bij doorsteekmontage, waarbij men direct door het te bevestigen object heen boort, bewijst het wiganker zijn snelheid en praktische nut. De verbinding is direct na montage volledig belastbaar, wat essentieel is voor de voortgang in de ruwbouw.

De uitvoering begint bij de boorhamer. Er wordt een gat geboord waarvan de diameter exact overeenkomt met de nominale maat van het anker; bij een M12-anker is dit dus een boorgat van 12 millimeter. In de praktijk vindt dit meestal plaats via doorsteekmontage. Het te bevestigen onderdeel wordt op zijn plek gehouden en fungeert direct als mal, waardoor aftekenen en achteraf positioneren overbodig worden. Na het boren is het verwijderen van boormeel essentieel. Reststof in het gat kan de wrijving van de spreidclip nadelig beïnvloeden, wat de uiteindelijke belastbaarheid direct ondermijnt.

Met een moker of zware hamer wordt het anker door het aanbouwdeel in het beton gedreven. De spreidclip klemt hierbij al licht tegen de wand. Zodra de onderlegring en moer tegen het staal rusten, volgt de mechanische activatie. Door de moer aan te draaien, trekt de bout de conische punt omhoog. De spreidclip kan niet mee omhoog en wordt door de conus met brute kracht naar buiten gedrukt. Het staal van de clip perst zich in het beton. Dit proces transformeert de rotatie van de moer in een enorme radiale spreidkracht. Een momentsleutel bepaalt hierbij de grens; het voorgeschreven aandraaimoment zorgt ervoor dat de spreidclip zich voldoende zet zonder het beton te doen splijten of de bout te overrekken. De verbinding is onmiddellijk na deze handeling gereed voor volledige mechanische belasting.

Materiaal dicteert de levensduur. Binnen volstaat elektrolytisch verzinkt staal. Voor de buitenlucht of vochtige ruimtes grijpt de constructeur naar thermisch verzinkt of RVS A4. In zoute kustlucht is zelfs High Corrosion Resistant (HCR) staal de norm. Cruciaal onderscheid: de ETA-beoordeling. Een anker voor ongescheurd beton (Optie 7) faalt waar haarscheurtjes ontstaan. Optie 1-ankers zijn daarop berekend. Ze spreiden mee als het beton 'werkt'.

Er bestaan ook varianten met een verzonken kop, hoewel de zeskantmoer de standaard blijft. Soms is de schacht extra lang. Handig voor dikke isolatielagen. Let op de spreidclip. RVS clips op een verzinkte bout voorkomen vastvreten tijdens het aandraaien. Dit bevordert een gecontroleerde expansie.

Vaak wordt de term doorsteekanker als synoniem gebruikt. Dit klopt technisch gezien, omdat de constructie van het wiganker toelaat dat deze door het aanbouwdeel heen wordt geslagen. Verwar het wiganker echter niet met een keilbout. Een keilbout spreidt over de gehele lengte van de huls. Het wiganker doet dit enkel bij de clip aan de basis. Het resultaat? Kleinere hart- en randafstanden zijn mogelijk bij wigankers vergeleken met de lompere keilbout. Ook het slaganker is een ander dier. Dat vereist een spreiddoorn en heeft binnendraad, terwijl het wiganker altijd een uitstekend draadeind met moer behoudt.

Snelheid in de staalbouw

Een staalmonteur plaatst een zware kolom op een betonvloer. De voetplaat ligt exact op de hartlijnen. Geen tijd voor aftekenen en verplaatsen. De boorhamer gaat direct door de gaten van de voetplaat het beton in. Wiganker erin. Een paar flinke klappen met de vuistmoker. De moer wordt aangetrokken en de verbinding zit onwrikbaar vast. De kraan kan de kolom direct loslaten en doorrijden naar de volgende as. Snelheid bepaalt hier de marge.

Opslag en veiligheid

Denk aan de montage van palletstellingen in een groot distributiecentrum. De staanders dragen enorme verticale lasten maar moeten ook blijven staan als een reachtruck de constructie schampt. Een M12 wiganker biedt hier de nodige uittrekwaarde. Omdat er honderden ankers per dag gezet worden, is de eenvoud van 'boren en slaan' doorslaggevend voor de planning. Geen gedoe met mengtuiten of uithardingstijden van chemische ankers.

Buitentoepassingen aan de kust

Bij het fixeren van een glazen balustrade aan een appartementencomplex aan zee komt de materiaalkeuze nauw. Hier zie je de RVS A4-variant in actie. De monteur draait de moer aan tot de momentsleutel klikt. De spreidclip vreet zich vast. Ondanks de constante blootstelling aan zoute lucht en regen blijft de verankering constructief veilig. Het anker vangt de enorme winddruk op het glas moeiteloos op, jaar na jaar.

Machineverankering

In een fabriekshal moet een nieuwe productielijn worden vastgezet. De trillingen van de motoren mogen de bevestiging niet loswerken. Een wiganker met ETA Optie 1 keuring is hier de standaard. Het anker is berekend op gescheurd beton, wat cruciaal is in dynamisch belaste vloeren. De monteur controleert na montage het aandraaimoment nogmaals; de verbinding is direct klaar voor de eerste testrun van de machine.

Constructieve veiligheid is geen suggestie. Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) eist simpelweg dat verbindingen standhouden. Punt. Voor het berekenen van wigankers in beton is de NEN-EN 1992-4 de vigerende norm. Deze Eurocode bepaalt exact hoe de interactie tussen staal, beton en randafstanden de rekenwaarde beïnvloedt; een complexe rekensom waarbij factoren als betonsterkte en belastingsrichting centraal staan.

De European Technical Assessment (ETA) vormt het wettelijk bewijs van geschiktheid. Zonder deze certificering ontbreekt de noodzakelijke Prestatieverklaring (DoP) die de Europese Verordening Bouwproducten (CPR) voorschrijft. De CE-markering is hierbij het sluitstuk van de kwaliteitsborging voor de toeleveringsketen. Bij brandwerende details gelden aanvullende testcriteria conform de relevante European Assessment Documents (EAD), waarbij de bezwijkduur onder extreme verhitting in officiële rapportages moet zijn vastgelegd. Geen ruimte voor aannames op de bouwplaats.

Vroeger was het behelpen. Bevestigingen in steenachtige ondergronden vertrouwden decennialang op houten klampen of ingegoten loodvullingen, oplossingen die bij zware belasting hopeloos faalden. De opkomst van de grootschalige betonbouw halverwege de 20e eeuw dwong de industrie tot innovatie. Er was behoefte aan snelheid. De vroege keilbouten met hun logge hulzen waren een stap vooruit, maar bleven bewerkelijk en ongeschikt voor krappe montageplekken.

De echte doorbraak kwam met de introductie van het doorsteekprincipe. Fabrikanten zoals Fischer en Hilti optimaliseerden het ontwerp van de conische bout en de losse spreidclip, waardoor boren en bevestigen in één vloeiende beweging mogelijk werd. Deze technische sprong maakte het aftekenen en achteraf positioneren van zware staalprofielen overbodig. Het bespaarde uren. De cliptechniek verfijnde zich gedurende de jaren '70 en '80; waar vroege versies nog wel eens slipten in minder homogeen beton, zorgde de overstap naar hoogwaardige staallegeringen voor een betrouwbare 'bite'.

Rond de eeuwwisseling verschoof de focus van pure kracht naar rekenkundige zekerheid. De invoering van Europese beoordelingsrichtlijnen (ETAG) markeerde het einde van het nattevingerwerk op de bouwplaats. Wigankers moesten voortaan presteren in de trekzone van beton, daar waar haarscheurtjes de grip van een standaardanker kunnen ruïneren. Deze regelgeving leidde tot de ontwikkeling van de huidige generatie 'high-performance' ankers. De mechanica bleef in de kern gelijk. De precisie van de conushoek en de materiaalsamenstelling van de clip werden echter tot op de millimeter geperfectioneerd om te voldoen aan de strenge Eurocode-eisen die we vandaag de dag als de norm beschouwen.

• https://artizono.com/nl/hoe-ankerbouten-plaatsen-een-stap-voor-stap-handleiding/
• https://www.fixdex.com/nl/wedge-anchor-for-concrete-product/
• https://nl.junmetall.com/m6-m12-closed-eye-wedge-anchor-for-concrete.html
• https://artizono.com/nl/ankerbout-vs-expansiebout-wat-is-het-verschil/
• https://oukailuo.com/nl/concrete-anchor-types/