Lasbril

Zeg 'lassen', en u denkt aan intense hitte, fel licht, de onzichtbare dreiging van UV- en IR-straling, én natuurlijk wegspattende vonken. Een lasbril? Deze is speciaal ontwikkeld om de ogen van de vakman daartegen te vrijwaren, een onmisbaar stuk persoonlijke beschermingsmiddelen, kortom, PBM. Voor autogeen lassen is de lasbril vaak voldoende, gezien de aard van het proces, de lichtboog is immers minder intens dan bij andere technieken. Toch, dit PBM moet wel aan de geldende normen voldoen; de EN-normen voor oog- en gelaatsbescherming zijn hierbij de leidraad, ze waarborgen de minimale eisen voor de veiligheid van de drager. Voor zwaarder werk, zoals elektrisch lassen, is de lasbril doorgaans niet genoeg. Daar komen andere, uitgebreidere middelen om de hoek kijken, die meer bescherming bieden tegen de hogere intensiteit van de straling. Maar voor het specifieke, gecontroleerde vlamwerk? Daar is de lasbril uw betrouwbare partner.

Een lasbril is niet zomaar een lasbril, net zoals niet elke lichtboog dezelfde bescherming eist. Cruciaal is de intensiteit van het lasproces. Daar waar een lasbril uitblinkt bij autogeen lassen, solderen of braseren – processen die een minder felle lichtboog genereren – schiet deze doorgaans tekort voor zwaardere klussen.

Voor MIG/MAG, TIG of BMBE-lassen, bijvoorbeeld, grijpt men naar een lashelm. Dat is een completer gelaatsbeschermingsmiddel dat niet alleen de ogen, maar ook het hele gezicht beschermt tegen de intensere UV- en IR-straling en rondvliegende spatten. De lasbril focust zich primair op de ogen, met een DIN-waarde, de mate van verduistering, die meestal in het lagere spectrum ligt, denk aan DIN 5 tot 7. Een lashelm gaat daar gemakkelijk overheen, naar DIN 9 tot 13 of zelfs hoger.

Binnen de lasbrillen zelf zien we ook variatie. De meestvoorkomende heeft vaste filterglazen, permanent de juiste verduistering voor het beoogde werk. Maar de opklapbare lasbril, waar de donkere glazen omhoog kunnen voor een helder zicht – handig voor inspectie of slijpwerk tussen de lassen door, zonder de hele bril af te zetten – is een praktische variant die zijn weg vindt naar menig werkplaats. Soms spreekt men ook van een 'brandersbril', zeker in de context van autogeen werk, of simpelweg 'lasgoggles'.

De lasbril ziet u vaak terug in situaties waar precisie en een minder intense warmtebron centraal staan. Stel u voor, een installateur die bezig is met het zorgvuldig solderen van koperen leidingen voor een CV-installatie. De vlam van de brander genereert weliswaar fel licht en hitte, gevaarlijk voor onbeschermde ogen, maar de intensiteit is verre van wat een elektrisch lasproces teweegbrengt. Hier voldoet een lasbril met een DIN 5 of DIN 6 filter prima; exact genoeg om de schadelijke UV- en infraroodstraling te blokkeren zonder het zicht op de fijne details van het werkstuk te belemmeren. Een gerichte, efficiënte bescherming, niet meer en niet minder.

Denk ook aan de constructiewerker die op locatie met een snijbrander aan de slag moet. Snel een stalen plaat op maat maken, oude bouten lossnijden, dat werk. De felheid van de snijvlam, de opspattende metaaldeeltjes; in zo'n geval biedt de opklapbare variant een uitkomst. Even de donkere glazen omhoog, markering controleren, positie bepalen, en dan met een simpele beweging weer neerklappen om veilig aan de slag te gaan. Praktisch. Effectief. Geen gedoe met steeds de complete bril afzetten voor een snelle blik op het werk.

Zelfs bij restauratiewerk, waar vaak met autogene technieken wordt gewerkt aan delicate metalen objecten – bijvoorbeeld bij het bronsolderen van een siersmeedwerk – ziet u de lasbril terug. Het combineert de noodzaak van helder zicht op het complexe werkstuk met essentiële oogbescherming tegen de specifieke gloed en hitte die bij deze ambachtelijke processen vrijkomen. De keuze is dan helder: een lasbril, want een zware lashelm zou hier simpelweg overbodig en onhandig zijn, terwijl de risico’s door de vlam wel degelijk reëel zijn.

De inzet van een lasbril, net als alle andere Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM), valt onder strikte wet- en regelgeving, primair gericht op de veiligheid en gezondheid van de werknemer. De Basis van al deze eisen ligt in de Europese Richtlijn 89/686/EEG betreffende PBM, die in Nederland vertaald is naar de Arbowet en het Arbeidsomstandighedenbesluit.

Cruciaal voor lasbrillen zijn de geharmoniseerde Europese normen. De algemene eisen voor oogbescherming zijn vastgelegd in EN 166. Dit vormt de ruggengraat voor alles wat met oogbescherming te maken heeft, van sterkte tot optische zuiverheid.

Specifiek voor de lasbril – en andere vormen van oog- en gelaatsbescherming voor lassen – is de norm EN 169 van toepassing. Deze norm definieert de eisen voor filters voor lassen, inclusief de specificatie van de filtergetallen, ook wel DIN-waarden genoemd, die de mate van verduistering aangeven. Een lasbril moet de juiste filterklasse hebben voor het beoogde lasproces, om zodoende een adequate bescherming te bieden tegen ultraviolette (UV), infrarode (IR) straling en fel zichtbaar licht. Naleving van deze normen garandeert dat het product voldoet aan de minimale veiligheidseisen voor gebruik in professionele omgevingen.

De noodzaak tot oogbescherming bij metaalbewerking is geen recent fenomeen; al ver voor de industriële revolutie, met de komst van smeden en hun vuren, zochten vaklieden naar manieren om hun ogen te behoeden voor hitte, vonken, en de felle gloed van gesmolten metaal. Echter, de ware specialistische ontwikkeling van de lasbril nam pas echt een vlucht met de opkomst van lastechnieken, met name autogeen lassen, begin 20e eeuw.

Aanvankelijk was de bescherming vaak rudimentair: eenvoudige brillen met donkergekleurde glazen, soms niet meer dan gecoat glas. Maar de steeds intensere lichtboog en de groeiende kennis over de schadelijkheid van ultraviolette (UV) en infrarode (IR) straling, niet alleen direct zichtbaar, maar ook op de lange termijn, dwongen tot geavanceerdere oplossingen. Men begreep dat een simpel filter niet volstond; het moest een filter zijn dat specifiek deze onzichtbare, gevaarlijke golflengten blokkeerde, terwijl het zicht op het werkstuk voldoende behouden bleef.

In de loop der decennia evolueerde de lasbril van een basisinstrument naar een gestandaardiseerd PBM. De toename in de verscheidenheid aan lasprocessen, elk met zijn eigen specifieke risico’s en lichtintensiteit, noodzaakte een differentiatie in beschermingsgraden. Dit leidde tot de introductie van filterwaarden, zoals de DIN-getallen, die de mate van verduistering en bescherming nauwkeurig specificeerden. Ook het ontwerp van de bril zelf onderging veranderingen: van zware, oncomfortabele modellen naar lichtere, ergonomischere versies, vaak met zijbescherming en ventilatiesystemen om beslaan tegen te gaan. De introductie van opklapbare glazen was een belangrijke praktische innovatie, die het mogelijk maakte om snel tussen las- en inspectiemodus te schakelen zonder de bril te hoeven afzetten. Het is een continue zoektocht naar een balans tussen optimale bescherming en maximaal comfort en gebruiksgemak op de werkplek.

• https://avagarbocatalogus.nl/pbm-pagina/oog-en-gelaatsbescherming
• https://pbmdiscounter.nl/p/werkzaamheden/pbm-lassen
• https://www.veenendaalbv.nl/product-categorie/lashelmen/lasbril/
• https://www.in1keervca.nl/blog/persoonlijke-beschermingsmiddelen
• https://houweling.com/nl/kennisartikelen/welke-soorten-veiligheidsbrillen-zijn-er/
• https://www.manutan.nl/blog/veiligheid-en-hygiene-op-de-werkvloer/veiligheidsbrillen-kiezen-en-kopen/